კერძო ჯანმრთელობის დაზღვევის სტიმულები დაავადებათა პრევენციის მიმართ: შესაძლებლობები, ბარიერები და საერთაშორისო გამოცდილება
საკვანძო სიტყვები:
კერძო ჯანმრთელობის დაზღვევა, დაავადებათა პრევენცია, სადაზღვევო სტიმულები, ღირებულებაზე დაფუძნებული დაზღვევა, ქრონიკული დაავადებების მართვა, ჯანმრთელობის პოლიტიკა, საქართველოანოტაცია
შესავალი: დაავადებათა პრევენცია თანამედროვე ჯანდაცვის სისტემებში მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისა და დაავადებებით გამოწვეული ფინანსური ტვირთის შემცირების მნიშვნელოვან მექანიზმად განიხილება. მიუხედავად ამისა, კერძო ჯანმრთელობის დაზღვევა ხშირად მოკლევადიან ფინანსურ შედეგებსა და უკვე წარმოშობილი სამედიცინო ხარჯების ანაზღაურებაზეა ორიენტირებული, მაშინ როდესაც პრევენციული ინვესტიციების სარგებელი ძირითადად საშუალო და გრძელვადიან პერიოდში ვლინდება. ნარატიული მიმოხილვის მიზანი იყო კერძო ჯანმრთელობის დაზღვევის მიერ დაავადებათა პრევენციის მხარდაჭერის ეკონომიკური და ინსტიტუციური საფუძვლების, არსებული სტიმულების, განხორციელების მექანიზმებისა და ძირითადი ბარიერების გაანალიზება საერთაშორისო გამოცდილებისა და საქართველოს კონტექსტის გათვალისწინებით. მეთოდოლოგია: სამეცნიერო ლიტერატურა მოძიებულ იქნა PubMed/MEDLINE-ის, Scopus-ის, Web of Science-ისა და Google Scholar-ის მონაცემთა ბაზებში. დამატებით განხილულ იქნა საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და საქართველოს შესაბამისი უწყებების ანგარიშები და პოლიტიკის დოკუმენტები. შედეგები: მიმოხილვამ აჩვენა, რომ კერძო მზღვეველთა პრევენციულ სტიმულებს ზღუდავს მოკლევადიანი კონტრაქტები, დაზღვეულთა კომპანიებს შორის გადაადგილება, მონაცემთა ფრაგმენტაცია, პროვაიდერებთან არასაკმარისი კოორდინაცია და პროგრამების ფინანსური შედეგების გაზომვის სირთულე. ეფექტიან მექანიზმებად გამოიკვეთა პრევენციული მომსახურებების დაფარვა თანაგადახდის გარეშე, ღირებულებაზე დაფუძნებული დაზღვევა, ქრონიკული დაავადებების მართვა, რისკის კორექტირება, ციფრული მონიტორინგი და მიზნობრივი ქცევითი სტიმულები. დასკვნა: საქართველოსთვის მიზანშეწონილია პრევენციული მომსახურებების მინიმალური პაკეტის განსაზღვრა, მონაცემთა ინტეგრაციის გაუმჯობესება, გრძელვადიანი სადაზღვევო სტიმულების განვითარება და პრევენციული პროგრამების შედეგების სისტემატური შეფასება.
წყაროები
Arrow, K. J. (1963). Uncertainty and the welfare economics of medical care. The American Economic Review, 53(5), 941–973.
Baethge, C., Goldbeck-Wood, S., & Mertens, S. (2019). SANRA—A scale for the quality assessment of narrative review articles. Research Integrity and Peer Review, 4, Article 5. https://doi.org/10.1186/s41073-019-0064-8
Centers for Medicare & Medicaid Services. (2024). The Affordable Care Act’s new rules on preventive care.
Chernew, M. E., Rosen, A. B., & Fendrick, A. M. (2007). Value-based insurance design. Health Affairs, 26(2), w195–w203. doi:10.1377/hlthaff.26.2.w195
Giles, E. L., Robalino, S., McColl, E., Sniehotta, F. F., & Adams, J. (2014). The effectiveness of financial incentives for health behaviour change: Systematic review and meta-analysis. PLOS ONE, 9(3), Article e90347. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0090347
Giles, E. L., Robalino, S., Sniehotta, F. F., Adams, J., & McColl, E. (2015). Acceptability of financial incentives for encouraging uptake of healthy behaviours: A critical review using systematic methods. Preventive Medicine, 73, 145–158. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2014.12.029
Grossman, M. (1972). On the concept of health capital and the demand for health. Journal of Political Economy, 80(2), 223–255. doi:10.1086/259880
Herring, B. (2010). Suboptimal provision of preventive healthcare due to expected enrollee turnover among private insurers. Health Economics, 19(4), 438–448. doi:10.1002/hec.1484
Kirby, J. B., Davidoff, A. J., & Basu, J. (2016). The ACA’s zero cost-sharing mandate and trends in out-of-pocket expenditures on well-child and screening mammography visits. Medical Care, 54(12), 1056–1062. https://doi.org/10.1097/MLR.0000000000000610
Martínez-González, N. A., Berchtold, P., Ullman, K., Busato, A., & Egger, M. (2014). Integrated care programmes for adults with chronic conditions: A meta-review. International Journal for Quality in Health Care, 26(5), 561–570. https://doi.org/10.1093/intqhc/mzu071
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025). Health at a glance 2025: OECD indicators. OECD Publishing.
Patel, D. N., Lambert, E. V., da Silva, R., Greyling, M., Nossel, C., Noach, A., Derman, W., & Gaziano, T. (2010). The association between medical costs and participation in the Vitality health promotion program among 948,974 members of a South African health insurance company. American Journal of Health Promotion, 24(3), 199–204. doi:10.4278/090217-QUAN-68R2.1
Posadzki, P., Mastellos, N., Ryan, R., Gunn, L. H., Felix, L. M., Pappas, Y., Gagnon, M.-P., Julious, S. A., Xiang, L., Oldenburg, B., & Car, J. (2016). Automated telephone communication systems for preventive healthcare and management of long-term conditions. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2016(12), Article CD009921. https://doi.org/10.1002/14651858.CD009921.pub2
Reif, J., Chan, D., Jones, D., Payne, L., & Molitor, D. (2020). Effects of a workplace wellness program on employee health, health beliefs, and medical use: A randomized clinical trial. JAMA Internal Medicine, 180(7), 952–960.
Solanki, G., Schauffler, H. H., & Miller, L. S. (2000). The direct and indirect effects of cost-sharing on the use of preventive services. Health Services Research, 34(6), 1331–1350.
Song, Z., & Baicker, K. (2019). Effect of a workplace wellness program on employee health and economic outcomes: A randomized clinical trial. JAMA, 321(15), 1491–1501. https://doi.org/10.1001/jama.2019.3307
Stock, S., Schmidt, H., Büscher, G., Gerber, A., Drabik, A., Graf, C., Lüngen, M., & Stollenwerk, B. (2010). Financial incentives in the German statutory health insurance: New findings, new questions. Health Policy, 96(1), 51–56. doi:10.1016/j.healthpol.2009.12.015
van de Ven, W., Hamstra, G., van Kleef, R., Reuser, M., & Stam, P. (2023). The goal of risk equalization in regulated competitive health insurance markets. The European Journal of Health Economics, 24(1), 111–123. doi:10.1007/s10198-022-01457-7
World Health Organization. (2025a). Noncommunicable diseases.
World Health Organization Regional Office for Europe. (2025a). Governance of the private health sector in Georgia: A situation analysis using WHO’s Progression Pathway for Governance of Mixed Health Systems. World Health Organization.
World Health Organization Regional Office for Europe. (2025b). Purchasing health care from the private sector: A primer for countries in the WHO European Region. World Health Organization.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
