ჯანდაცვის კომერციალიზაცია და მისი შედეგები: აშშ-ის გამოცდილება
საკვანძო სიტყვები:
ჯანდაცვის სისტემის ეფექტიანობა, ბაზარზე ორიენტირებული ჯანდაცვის პოლიტიკა, ჯანდაცვის პრივატიზაცია, კერძო სადაზღვევო კომპანიები, მოგებაზე ორიენტირებული ჯანდაცვა, კერძო კაპიტალი ჯანდაცვაში, ჯანდაცვის დაფინანსება, სამედიცინო დახმარებაზე წვდომა, კორპორატიული გავლენა ჯანდაცვაშიანოტაცია
მიუხედავად იმისა, რომ შეერთებული შტატები ფლობს განსაკუთრებულ სამეცნიერო და კლინიკურ პოტენციალს, ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემა კვლავაც ვერ უზრუნველყოფს სათანადო შედეგებს. ნაშრომი აანალიზებს იმ ნეგატიურ შედეგებს, რომლებიც ათწლეულების განმავლობაში განხორციელებულმა ბაზარზე ორიენტირებულმა პოლიტიკურმა მიდგომებმა გამოიწვია და რომლებმაც წაახალისა სადაზღვევო სექტორისა და სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებლების მოგებაზე ორიენტირებული პრაქტიკა. პოლიტიკის შემქმნელებმა დაბალი შემოსავლის მქონე მოსახლეობისა (Medicaid) და 64 წელზე უფროსი ასაკის პირებისთვის განკუთვნილი (Medicare) საჯარო პროგრამების მნიშვნელოვანი ნაწილი კერძო სადაზღვევო კომპანიებს გადასცეს, რის შედეგადაც ამ კომპანიებმა საკუთარი შემოსავლების ძირითადი წყარო სწორედ საჯარო სახსრებიდან მიიღეს. აღნიშნულმა პროცესმა გაზარდა სახელმწიფო დანახარჯები და შეამცირა პაციენტთა რეალური ხელმისაწვდომობა სამედიცინო მომსახურებაზე. მიუხედავად სერიოზული მტკიცებულებებისა არასათანადო კორპორაციული ქცევის შესახებ, კომპანიებმა, რომლებიც პირველ რიგში აქციონერთა ინტერესებზე არიან ორიენტირებულნი, ხოლო ბოლო პერიოდში — ასევე კერძო კაპიტალის ფონდებმა, რომელთა სტრატეგია მოკლევადიან მოგებას ეფუძნება, ხელში ჩაიგდეს ჯანდაცვის სისტემისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი კლინიკური რესურსები. პრეზიდენტ ბაიდენის ადმინისტრაციამ გააუქმა დონალდ ტრამპის პირველი ვადის ყველაზე საზიანო პოლიტიკის ნაწილი, გააფართოვა დაზღვევის დაფარვა დაბალი შემოსავლის მქონე მოსახლეობისთვის და წამოიწყო მედიკამენტების ფასების რეგულირების შეზღუდული ზომები. ამის საპირისპიროდ, ხელისუფლებაში დაბრუნების შემდეგ პრეზიდენტმა ტრამპმა გააძლიერა ზეწოლა საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე, Medicaid-ის დაფინანსება 990 მილიარდი დოლარით შეამცირა მდიდარი ფენებისთვის საგადასახადო შეღავათების დასაფინანსებლად და დააჩქარა Medicare-ის პრივატიზაციის პროცესი. მოცემულ პირობებში, შტატების დონეზე შესაძლებელია მოგებაზე ორიენტირებული პრაქტიკების უფრო მკაცრი რეგულირება, ხოლო სამედიცინო პროფესიულ საზოგადოებას ეკისრება პასუხისმგებლობა დაუპირისპირდეს ჯანმრთელობისთვის საზიანო პოლიტიკურ კურსს. თუმცა არსებული ვითარების გამოსასწორებლად აუცილებელია უფრო სიღრმისეული და სტრუქტურული რეფორმები, რომლებიც დაზღვევისა და სამედიცინო მომსახურების მიწოდებას კომერციული ინტერესების დომინაციისგან გაათავისუფლებს.
წყაროები
American Hospital Association. Fast facts on U.S. hospitals. https://www.aha.org/system/files/media/file/2022/02/Fast-Facts-2022-Infographics.pdf
American Medical Association Division of Economic and Health Policy Research. Competition in health insurance: a comprehensive study of US markets. https://www.ama-assn.org/system/files/competition-health-insurance-us-markets.pdf
Aldridge, MD. (2021). Hospice tax status and ownership matters for patients and families. JAMA Intern Med. ; 181:1114-1115
Anhang Price, R ∙ Parast, L ∙ Elliott, MN ∙ et al. (2023; Association of hospice profit status with family caregivers' reported care experiences. JAMA Intern Med. 183:311-318
Azaroff, LS., Woolhandler, S., Touw, S., et al. (2025). Deporting immigrants may further shrink the health care workforce. JAMA. 333:2018-2020
Borsa, A., Bejarano, G., Ellen, M. et al. (2023). Evaluating trends in private equity ownership and impacts on health outcomes, costs, and quality: systematic review. BMJ. 382, e075244
Cabin, W ∙ Himmelstein, DU ∙ Siman, ML ∙ et al. (2014). For-profit Medicare home health agencies' costs appear higher and quality appears lower compared to nonprofit agencies. Health Aff. 33:1460-1465
Centers for Medicare and Medicaid Services. National health expenditure data: historical. https://www.cms.gov/data-research/statistics-trends-and-reports/national-health-expenditure-data/historical
Cohen, RA., Briones, EM. Health insurance coverage: early release of quarterly estimates from the National Health Interview Survey, 2023–September 2024. National Center for Health Statistics, Feb 6, 2025. https://www.cdc.gov/nchs/nhis/early-release/health-insurance-coverage.html
Devereaux, PJ ∙ Heels-Ansdell, D ∙ Lacchetti, C ∙ et al. Payments for care at private for-profit and private not-for-profit hospitals: a systematic review and meta-analysis CMAJ. 2004; 170:1817-1824
Dickman, S., Mirza, R., Kandi, M., et al. (2021). Mortality at for-profit versus not-for-profit hemodialysis centers: a systematic review and meta-analysis. Int J Health Serv. 51:371-378
Eichenwald, K. $100 million settlement seen in Tenet suits. New York Times, July 30, 1997. https://www.nytimes.com/1997/07/30/business/100-million-settlement-seen-in-tenet-suits.html
Farmer, B. Hospital giant HCA fends off accusations of questionable inpatient admissions. KFF Health News. https://kffhealthnews.org/news/article/hca-hospitals-admissions-accusations/
Fuse Brown, EC., Hall, MA. (2024). Private equity and the corporatization of health care. Stanford Law Rev. 76:527-596
Gaffney, A., Woolhandler, S., & Himmelstein, D. U. (2023). Century‐Long Trends in the Financing and Ownership of American Health Care. The Milbank Quarterly, 101(2), 325-348.
Hafner, J., Palmer, G. (2017). Skin cancers rise, along with questionable treatments. New York Times, Nov 20, 2017. https://www.nytimes.com/2017/11/20/health/dermatology-skin-cancer.html
Horwitz, JR., Nichols, A. Hospital service offerings still differ substantially by ownership type. Health Aff. 2022; 41:331-340
Jain, N., Murphy, K., Klingan, F-R., et al. (2023). Healthcare private equity market 2022: the year in review. Bain & Company. https://www.bain.com/insights/year-in-review-global-healthcare-private-equity-and-ma-report-2023/
Kim, D ∙ Meyers, DJ ∙ Rahman, M ∙ et al. Comparison of the use of the top-ranked cancer hospitals between Medicare Advantage and traditional Medicare. Am J Manag Care. 2021; 27:e355-e360
Kluender, R., Mahoney, N., Wong, F. et al. (2021). Medical debt in the US, 2009-2020. JAMA. 326:250-Brenan, M. (2024). View of US healthcare quality declines to 24-year low. Gallup. https://news.gallup.com/poll/654044/view-healthcare-quality-declines-year-low.aspxDec%206,%202024
Landi, H. CVS expects to close Oak Street Health deal by July as acquisition clears regulatory obstacle. Fierce Healthcare, March 31, 2023. https://www.fiercehealthcare.com/payers/cvs-expects-close-oak-street-health-deal-july-acquisition-clears-regulatory-obstacle
Li, Q ∙ Trivedi, AN ∙ Galarraga, O ∙ et al. Medicare Advantage ratings and voluntary disenrollment among patients with end-stage renal disease. Health Aff. 2018; 37:70-77
Mattingly, TJ., Hyman, DA., Bai, G. (2023). Pharmacy benefit managers: history, business practices, economics, and policy. JAMA Health Forum. 4, e233804
Medicare Payment Advisory Commission. Report to the Congress: Medicare payment policy. https://www.medpac.gov/document/march-2025-report-to-the-congress-medicare-payment-policy/
National Association of Insurance Commissioners. US health insurance industry analysis report: 2021 annual results. https://content.naic.org/sites/default/files/2021-Annual-Health-Insurance-Industry-Analysis-Report.pdf
New York Times. $395 million payment to settle unnecessary-surgeries suits. https://www.nytimes.com/2004/12/22/business/395-million-payment-to-settle-unnecessarysurgeries-suits.html.
Ortaliza, J., Fuglesten Biniek, J., Hinton, E. et al. Health insurer financial performance in 2023. KFF, July 2, 2024. https://www.kff.org/medicare/issue-brief/health-insurer-financial-performance/
Raoof, M ∙ Ituarte, PHG ∙ Haye, S ∙ et al. Medicare Advantage: a disadvantage for complex cancer surgery patients. J Clin Oncol. 2023; 41:1239-1249
Silver-Greenberg, J., Thomas, K. (2022). Profits over patients. They were entitled to free care. Hospitals hounded them to pay. New York Times, Sept 24, 2022. https://www.nytimes.com/2022/09/24/business/nonprofit-hospitals-poor-patients.html
Singh, Y., Zhu, JM., Polsky, D. et al. (2022). Geographic variation in private equity penetration across select office-based physician specialties in the US. JAMA Health Forum. 3, e220825
Soltoff, AE., Unruh, MA., Stevenson, DG. et al. (2024). Caregiver-reported quality in hospices owned by private equity firms and publicly traded companies. JAMA. 332:2029-2031
Schrier, E ∙ Himmelstein, DU ∙ Gaffney, A ∙ et al. Taxpayers' share of US prescription drug and insulin costs: a cross-sectional study. J Gen Intern Med. 2024; 40:1325-1332
Thomas, P. Psychiatric hospital group to pay record fine: $379 million assessed after guilty plea in 3-year federal probe of fraud, kickbacks. Washington Post, June 29, 1994. https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1994/06/30/psychiatric-hospital-group-to-pay-record-fine/320a2bac-815d-4ac8-ac2f-4818c3aa1dcf/
US Department of Justice. Largest health care fraud case in U.S. history settled: HCA investigation nets record total of $1·7 billion https://www.justice.gov/archive/opa/pr/2003/June/03_civ_386.htm
UnitedHealth Group. 2024 annual report. https://www.unitedhealthgroup.com/content/dam/UHG/PDF/investors/2024/UNH-Q4-2024-Form-10-K.pdf
US Department of Justice. Hospital chain will pay over $513 million for defrauding the United States and making illegal payments in exchange for patient referrals; two subsidiaries agree to plead guilty. https://www.justice.gov/archives/opa/pr/hospital-chain-will-pay-over-513-million-defrauding-united-states-and-making-illegal-payments
US Department of Justice. DaVita to pay $350 million to resolve allegations of illegal kickbacks. https://www.justice.gov/archives/opa/pr/davita-pay-350-million-resolve-allegations-illegal-kickbacks
