ჯანდაცვის პოლიტიკა, ეკონომიკა და სოციოლოგია
type: channel
description: ჟურნალი ”ჯანდაცვის პოლიტიკა, ეკონომიკა და სოციოლოგია” რეფერირებადი, საერთაშორისო, ორენოვანი, ღია წვდომის, ინტერდისციპლინური, პერიოდული სამეცნიერო გამოცემაა და მოიცავს შემდეგ მიმართულებებს: საზოგადოებრივი ჯანდაცვა, ჯანდაცვის პოლიტიკა, ჯანდაცვის მენეჯმენტი, ჯანდაცვის ეკონომიკა, ჯანდაცვის სოციოლოგია, ეკონომიკის სოციოლოგია, მედიცინა ჟურნალი დაარსდა კავკასიის უნივერსიტეტის მიერ და ბეჭდური და ელექტრონული სახით გამოიცემა 2017 წლიდან. 2017-2022 წლებში ჟურნალი გამოიცემოდა წელიწადში ერთხელ. 2023 წლიდან ჟურნალი გამოიცემა წელიწადში ორჯერ. ჟურნალში ნაშრომები იბეჭდება ქართულ და ინგლისურ ენებზე. ჟურნალში გამოქვეყება უფასოა.
publisher: Caucasus University
language: ka-GE
publication name: ჯანდაცვის პოლიტიკა, ეკონომიკა და სოციოლოგია
issn: 2960-9992
items: „მოზარდობა“ - ციფრულ ეპოქაში არასრულწლოვანთა გადახრის სოციოლოგიური ანალიზი
items: ინსულტისშემდგომი რეაბილიტაციის ხელმისაწვდომობა საქართველოში
items: შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე გოგონებისა და ქალებისთვის სამედიცინო მომსახურებაზე ხელმისაწვდომობის შესწავლა და შეფასება საქართველოში
items: ნდობის კრიზისი ციფრულ ეპოქაში: სამოქალაქო ჩართულობის პოტენციალი და შეზღუდვები საქართველოში
items: ყბა-სახის ქირურგიულ სერვისებზე მოსახლეობის ხელმისაწვდომობის შეფასება საქართველოში
items: იშემიური ინსულტი ახალგაზრდა მოზრდილებში: ტენდენციები და რისკ-ფაქტორები
items: ძილის დარღვევის კავშირი ნეირონების დაზიანებასთან. მიკროგილიისა და გლიის გააქტიურებით განპირებული მექანიზმების მიმოხილვა
items: ნეოლიბერალიზმი და მენტალური ჯანმრთელობა: კრიტიკული თეორიული ანალიზი
items: შედეგებზე დაფუძნებული დაფინანსების მოდელის დანერგვა საქართველოს პირველადი ჯანდაცვის სექტორში: ესტონეთის გამოცდილების ანალიზი
items: თანმიმდევრული ჯანდაცვის კომუნიკაციის მნიშვნელობა ვაქცინაციის პროგრამების წარმატებით განხორციელებისთვის
items: ორმაგი თუ სამმაგი ცნობიერება? აფრიკელი იმიგრანტების გამოცდილება ამერიკის შეერთებულ შტატებში
items: დილატაციური კარდიომიოპათია და კოაგულაციის მე-8 ფაქტორის დეფიციტი, როგორც იშვიათი გენეტიკური კომბინაცია
items: ამფეტამინის ტიპის სტიმულანტებთან ასოცირებული კარდიომიოპათია კლინიკური შემთხვევის განხილვა
items: მიოკარდიტი როგორც არითმოგენული კარდიომიოპათიის განვითარების ერთ-ერთი რისკფაქტორი

„მოზარდობა“ - ციფრულ ეპოქაში არასრულწლოვანთა გადახრის სოციოლოგიური ანალიზი
type: item
description: შესავალი: ნაშრომი სოციოლოგიური პერსპექტივიდან იკვლევს ბრიტანულ ტელესერიალს „მოზარდობა“ (2025) იმ მიზნით, რომ გააანალიზოს, თუ როგორ არის წარმოდგენილი არასრულწლოვანთა გადახრა თანამედროვე ციფრულ ეპოქაში და როგორ აისახება ისეთი კონცეფციები, როგორიცაა ტოქსიკური მასკულინურობა, ონლაინ რადიკალიზაცია და მოზარდთა მარგინალიზაცია. ნაშრომი სთავაზობს ინტეგრირებულ თეორიულ მიდგომას, რომელიც ეფუძნება გადახრის სოციოლოგიას, მედიათეორიებსა და კულტურათმცოდნეობას. მეთოდოლოგია: ანალიზი ეფუძნება ხარისხობრივ მეთოდოლოგიას და მოიცავს სერიალის ნარატიულ და ვიზუალურ კონტენტ-ანალიზს. გამოყენებულია შესაბამისი თეორიული ჩარჩოები, როგორიცაა: სტიგმის თეორია (ერვინგ გოფმანი), ჰეგემონური მასკულინურობის იდეოლოგია (რევინ კონელი), სუბკულტურის თეორია (ალბერტ კ. კოენი), სოციალური სწავლების თეორია (ალბერტ ბანდურა), სოციალური კონტროლის თეორია (ტრავის ჰირში). ანალიზში იდენტიფიცირებულია საკვანძო სცენები, დიალოგები და ვიზუალური კონტექსტები, რომლებიც უზრუნველყოფენ სოციოლოგიურ ინტერპრეტაციებს. შედეგები: სერიალი აჩვენებს არასრულწლოვანთა გადახრის სირთულეს, როგორც პერსონალურ, სოციალურ და ტექნოლოგიურ ფაქტორთა ურთიერთქმედების შედეგს. სერიალის მთავარი გმირი, ჯეიმი, წარმოჩენილია როგორც სიმბოლო საზოგადოებრივი მარცხისა. ჰეგემონური მასკულინურობა, ოჯახური მხარდაჭერის ნაკლებობა და ონლაინ სივრცეში მისოგინიური დისკურსების ზემოქმედება მისი გაუცხოებისა და რადიკალიზაციის გამომწვევ ფაქტორებად იკვეთება. ინსტიტუციური რეაქცია და შემდგომი სტიგმატიზაცია კი ადასტურებს სოციალური სტიგმის თეორიის ჰიპოთეზებს. შესაბამისად, სერიალი ფუნქციონირებს როგორც კრიტიკული კულტურული ტექსტი, რომელიც წარმოაჩენს ძალადობისა და გენდერული უთანასწორობის რისკებს მამაკაცური იდენტობის ფორმირების პროცესში. დასკვნები: „მოზარდობა“ სოციოლოგიურად რელევანტურად წარმოაჩენს მოზარდთა მოწყვლადობას ციფრულ ეპოქაში. სერიალი მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს საჯარო დისკუსიაში ემოციური ინტელექტის და ახალგაზრდული ძალადობის პრევენციის საკითხებზე. ნაშრომი ამტკიცებს სისტემური ჩარევის საჭიროებას — განსაკუთრებით ოჯახური მხარდაჭერის და სკოლის ჩართულობის თვალსაზრისით — როგორც თანამედროვე არასრუ…
creator: რადუ-მიჰაი დუმიტრესკუ
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-05
publication date: 2025-07-05
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.02

ინსულტისშემდგომი რეაბილიტაციის ხელმისაწვდომობა საქართველოში
type: item
description: შესავალი: ინსულტი საქართველოში წარმოადგენს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საჯარო ჯანდაცვის გამოწვევას, რომელიც ხასიათდება მაღალი ავადობით, შეზღუდული შესაძლებლობით და სიკვდილიანობით. ინსულტის გავრცელება საქართველოში მზარდი ტენდენციით მიმდინარეობს. ინსულტის შემდგომი გართულებები, როგორიცაა მოძრაობის, მეტყველების, ყლაპვის, კოგნიტური და ფსიქოსოციალური ფუნქციების დარღვევა, საჭიროებს დროულ და სრულფასოვან რეაბილიტაციას, რაც მნიშვნელოვან ფინანსურ და ადამიანურ რესურსს მოითხოვს. როგორც განვითარებად ქვეყანაში, საქართველოსთვის ინსულტის შემდგომი რეაბილიტაციის სახელმწიფო დაფინანსება წარმოადგენს არსებით წინგადადგმულ ნაბიჯს. აღნიშნული პროგრამა 2022 წლიდან ამოქმედდა, თუმცა მისი მასშტაბი, მოცვა და ეფექტიანობა საჭიროებს შეფასებას. ნაშრომის მიზანია შეისწავლოს რეაბილიტაციის სერვისების ხელმისაწვდომობა ინსულტგადატანილი პაციენტებისთვის, გამოკვეთოს არსებული ბარიერები და შეაფასოს პროგრამის შედეგიანობა როგორც პაციენტების, ისე ჯანდაცვის პროფესიონალების პერსპექტივიდან. მეთოდი: კვლევისათვის გამოყენებული იქნა შერეული მეთოდოლოგია: ჩატარებული იქნა რაოდენობრივი გამოკითხვა პაციენტებთან და სიღრმისეული ინტერვიუ ექიმ ნევროლოგებთან, რომლებიც რეაბილიტაციის პროცესში უშუალოდ არიან ჩართული. შედეგები: მონაცემთა ანალიზმა აჩვენა, რომ რეაბილიტაციის დაფინანსება პაციენტთა მდგომარეობის გაუმჯობესების გადამწყვეტ ფაქტორს წარმოადგენს. რესპონდენტთა უმრავლესობამ აღნიშნა კლინიკური და ფუნქციური გაუმჯობესება რეაბილიტაციის კურსის გავლის შემდეგ. თუმცა, კვლევამ ასევე გამოავლინა რამდენიმე მნიშვნელოვანი პრობლემა: პაციენტების 91% თბილისში მცხოვრებია, მაშინ როცა ინსულტის შემთხვევათა დაახლოებით 75% რეგიონებში ფიქსირდება. ეს მიუთითებს მომსახურების გეოგრაფიული უთანასწორობის არსებობაზე. ოფიციალური მონაცემებით, 2022–2025 წლებში ინსულტის შემდგომი რეაბილიტაციის დაფინანსებით ისარგებლა მხოლოდ 956 პაციენტმა, მაშინ როდესაც ყოველწლიური საჭიროება ათეულათასობით შემთხვევით იზომება. დასკვნა: სახელმწიფოს მიერ რეაბილიტაციის სერვისების დაფინანსების დაწყება პოზიტიური და აუცილებელი ნაბიჯია, თუმცა პროგრამა ვერ აკმაყოფილებს იმ მასშტაბურ საჭიროებას, რაც არსებობს…
creator: ქეთი მამნიაშვილი
creator: თენგიზ ვერულავა
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-21
publication date: 2025-07-21
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.05

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე გოგონებისა და ქალებისთვის სამედიცინო მომსახურებაზე ხელმისაწვდომობის შესწავლა და შეფასება საქართველოში
type: item
description: შესავალი. საქართველოში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალები და გოგონები ერთდროულად რამდენიმე სახის დისკრიმინაციას აწყდებიან — გენდერული, ფუნქციური მდგომარეობის და სოციალური დაუცველობის ნიშნით. მიუხედავად არსებული სამართლებრივი რეგულაციების და საერთაშორისო ვალდებულებებისა, მათთვის სამედიცინო სერვისებზე თანასწორი წვდომა მნიშვნელოვნად იზღუდება სისტემური დაბრკოლებებით, რომლებიც პოსტსაბჭოთა მემკვიდრეობით, დაბალი ინსტიტუციური სენსიტიურობითა და ჯანდაცვის პოლიტიკის პრაქტიკაში განუხორციელებლობითაა გამოწვეული. განსაკუთრებული სირთულეები იკვეთება რეპროდუქციული ჯანმრთელობის სერვისების მიღებისას. წარმოდგენილი კვლევა მიზნად ისახავს არსებული გამოწვევების დეტალურ ანალიზს და გამოყოფს ხარვეზს მარეგულირებელ ნორმებსა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალების რეალურ, ყოველდღიურ სამედიცინო გამოცდილებებს შორის. მეთოდები. კვლევა განხორციელდა 2025 წლის თებერვალში და არის ჯვარედინი შესწავლის დიზაინზე დაფუძნებული საპილოტე კვლევა. მისი მიზანი იყო საქართველოში ფიზიკური ან სენსორული შეზღუდვის მქონე 50 ქალის (18-დან 65 წლამდე ასაკის) ჯანმრთელობის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის შეფასება. მონაწილეები შერჩეულნი იყვნენ მიზნობრივი მეთოდით, რეგიონული წარმომადგენლობის გათვალისწინებით. მონაცემების შეგროვება განხორციელდა სტრუქტურირებული კითხვარების მეშვეობით, რომლებიც ეხებოდა კლინიკური სივრცის ფიზიკურ ხელმისაწვდომობას, ტრანსპორტს, ფინანსურ რესურსებს, ჯანმრთელობის დაზღვევას და ექიმთან კომუნიკაციის ხარისხს. ინტერვიუები ჩატარდა როგორც პირადად, ისე სატელეფონო ფორმატით. კვლევის ფარგლებში დაცული იყო ეთიკური ნორმები. მიღებული მონაცემები დამუშავდა გაეროს, ჯანმოსა და UNFPA-ის შესაბამის საერთაშორისო ინდიკატორებთან შედარებით. შედეგები და განხილვა. კვლევამ დაადგინა, რომ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალები და გოგონები საქართველოში ჯანდაცვის სერვისების მიღებისას აწყდებიან მრავალ ბარიერს. სირთულეები მოიცავს სამედიცინო დაწესებულებებში ფიზიკურ ბარიერებს, ტრანსპორტირების პრობლემებს და ფინანსურ ხელმისაწვდომობას. მნიშვნელოვანი გამოწვევაა სამედიცინო პერსონალის მხრიდან არასათანადო დამოკიდებულება და დისკრიმინაციული ქცევები, რაც გან…
creator: ივლიანე სურმავა
creator: ირინა ზარნაძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-08-04
publication date: 2025-08-04
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.07

ნდობის კრიზისი ციფრულ ეპოქაში: სამოქალაქო ჩართულობის პოტენციალი და შეზღუდვები საქართველოში
type: item
description: შესავალი: კვლევის მიზანია სამოქალაქო ჩართულობასა და პოლიტიკურ ნდობაზე ციფრული ტექნოლოგიების გავლენის კომპლექსური ანალიზი თანამედროვე საქართველოში. პრობლემის არსი ციფრული დემოკრატიის პარადოქსში ვლინდება: მიუხედავად ონლაინ აქტივიზმისა და ციფრული ჩართულობის მზარდი ტენდენციისა, ინსტიტუციური ნდობის დონე კვლავაც დაბალია. აღნიშნული წინააღმდეგობა განპირობებულია როგორც საბჭოთა მემკვიდრეობით, ისე პოლიტიზებული მედიაგარემოთი, დეზინფორმაციის გავრცელებითა და აგრესიული რიტორიკის დომინირებით, რაც ხელს უწყობს მოქალაქეთა ნიჰილიზმსა და აპათიის გაღრმავებას. კვლევის ამოცანაა, ციფრული პლატფორმების როლის შესწავლა პოლიტიკური პროცესების დეგრადაციის კონტექსტში. მეთოდოლოგია: კვლევა ეფუძნება ტრიანგულაციურ დიზაინს, რომელიც აერთიანებს რაოდენობრივ და თვისებრივ მიდგომებს. გამოყენებულია რეტროსპექტიული დოკუმენტური ანალიზი (2010–2024 წლების კვლევების საფუძველზე), რაოდენობრივი მონაცემების ანალიზი (CRRC, NDI), ექვსი თვისებრივი ინტერვიუ სამოქალაქო სექტორისა და მედიის ექსპერტებთან, ასევე სოციალური მედიის კონტენტ-ანალიზი. ქრონოლოგიური ჩარჩო მოიცავს 2020 წლის შემდგომ პერიოდს, რომელიც ხასიათდება ციფრული პოლიტიკის ინტენსიფიკაციით. შედეგები: ცხადყოფს, რომ ციფრული ტექნოლოგიები მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს სამოქალაქო თვითგამოხატვასა და ინფორმირებულობის ზრდას, თუმცა ეს აქტივობა ვერ გარდაიქმნება მდგრად და სტრუქტურულ ჩართულობად. სოციალურ მედიაში დეზინფორმაციის გავრცელება, საინფორმაციო გარემოს ფრაგმენტაცია და პოლარიზებული რიტორიკა არსებითად ამძიმებს საზოგადოებრივ დისკურსს და ამცირებს პოლიტიკური ნდობის დონეს. კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ციფრული სივრცის გაფართოების მიუხედავად, ინსტიტუციური ნდობა კვლავაც დაბალია, რაც განაპირობებს პოლიტიკურ პასიურობას. ეს დინამიკა ადასტურებს, რომ ტექნოლოგიური პროგრესი თავისთავად არ უზრუნველყოფს დემოკრატიის გაძლიერებას. ციფრული აქტივიზმი საფრთხის წინაშე დგება, როდესაც ის კარგავს კავშირს ინსტიტუციურ ნდობასთან. დასკვნა: ციფრული დემოკრატია საქართველოში ფუნქციონირებს წინააღმდეგობრივი ველის პირობებში. სამოქალაქო აქტივობის გაძლიერებისთვის აუცილებელია არა მხოლოდ ტექნოლოგიური ხელმისაწვდომობის გ…
creator: თამარ ჩარკვიანი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-03
publication date: 2025-09-03
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.10

ყბა-სახის ქირურგიულ სერვისებზე მოსახლეობის ხელმისაწვდომობის შეფასება საქართველოში
type: item
description: შესავალი: ყბა-სახის ქირურგიული სერვისები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს როგორც მოსახლეობის ჯანმრთელობის, ასევე რეგიონებში ტურიზმის განვითარების ხელშეწყობაში. საქართველოში სერვისების ხელმისაწვდომობა და ხარისხი რეგიონების მიხედვით მნიშვნელოვნად განსხვავდება, რაც სერიოზულ პრობლემებს ქმნის პაციენტებისთვის. მეთოდოლოგია: ჩატარდა რაოდენობრივი ანალიზი, რომელიც ეფუძნებოდა ჯანდაცვის სპეციალისტებისა და პაციენტების ინტერვიუებს, ასევე არსებული სტატისტიკური მონაცემების შესწავლას. კვლევის მიზანი იყო სერვისების ხელმისაწვდომობის, ხარისხისა და მომხმარებელთა კმაყოფილების შეფასება საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში. შედეგები: კვლევამ აჩვენა, რომ სერვისებზე წვდომა ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პრობლემად რჩება. მოსახლეობის უკმაყოფილება უკავშირდება ფინანსურ ბარიერებს, კვალიფიციური სპეციალისტების სიმცირეს, მოძველებულ ტექნოლოგიებსა და მომსახურების არასათანადო ხარისხს. ყველაზე კრიტიკული სიტუაცია დაფიქსირდა გურიასა და რაჭა-ლეჩხუმ-ქვემო სვანეთში, მაშინ როცა შედარებით უკეთესი მდგომარეობა შეინიშნება თბილისსა და იმერეთში. რეგიონული დისბალანსის გამო ხშირია პაციენტების სხვა რეგიონებში გადამისამართება. დისკუსია: მიღებული მიგნებები მიუთითებს, რომ რეგიონული უთანასწორობა მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს პაციენტთა კმაყოფილებასა და მომსახურების ეფექტიანობაზე. ტურისტულ ზონებში მოთხოვნის ზრდა კიდევ უფრო მეტად აძლიერებს სერვისების გაუმჯობესების აუცილებლობას. დასკვნა: ყბა-სახის ქირურგიული სერვისების გაუმჯობესებისთვის საჭიროა თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვა, სპეციალისტთა უწყვეტი პროფესიული განვითარება და რეგიონებში თანაბარი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა. ეს ნაბიჯები ხელს შეუწყობს როგორც მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას, ასევე ქვეყნის ტურისტული პოტენციალის გაძლიერებას.
creator: ალეკო სოფრომაძე
creator: ნატა ყაზახაშვილი
creator: ნიკა სოხაძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-11
publication date: 2025-09-11
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.09

იშემიური ინსულტი ახალგაზრდა მოზრდილებში: ტენდენციები და რისკ-ფაქტორები
type: item
description: შესავალი: იშემიური ინსულტი, რომელიც ადრე ძირითადად მოხუცებთან ასოცირდებოდა, დღევანდელობაში დღითი დღე უფრო მეტ ახალგაზრდა (18–50 წლის) ადამიანებს ეხება. ეს ცვლილება მნიშვნელოვანი ფიზიკური, ფსიქოლოგიური, სოციალური და ეკონომიკური შედეგების მომტანია. კვლევის მიზანია ახალგაზრდაებში იშემიური ინსულტის ზრდის ტენდენციის შესწავლა, მისი რისკ-ფაქტორების ანალიზი, დიაგნოსტიკური პრობლემების გადაჭრა და პრევენციული სტრატეგიების გამოვლენა. მეთოდოლოგია: სისტემატური კვლევა ჩატარდა PubMed, Sci-Hub და Google Scholar პლატფორმებზე, გამოყენებული იყო იშემიურ ინსულტთან დაკავშირებული საკვანძო სიტყვები. სტატიები შეირჩა 2009 წლის აპრილიდან 2023 წლის აგვისტომდე გამოქვეყნებული, ინგლისურენოვანი, რეცენზირებული სამეცნიერო ჟურნალებიდან. სათაურებისა და რეზიუმეების გადახედვის შემდეგ, წინასწარ განსაზღვრული კრიტერიუმების შესაბამისად, 10 კვლევა შეირჩა, რომლებიც შეეხებოდა ინსულტის გავრცელების ტენდენციებს, რისკ-ფაქტორებს, დიაგნოსტიკასა და პრევენციას. შედეგები: შერჩეული კვლევებიდან 5 კვლევამ დადასტურა იშემიური ინსულტის მნიშვნელოვანი ზრდა ახალგაზრდებში ბოლო რამდენიმე დეკადის განმავლობაში. 3 კვლევამ ყურადღება გაამახვილა ცხოვრების წესთან დაკავშირებულ რისკ-ფაქტორებზე, როგორიცაა თამბაქოს მოხმარება, დისლიპიდემია, ჰიპერტენზია, სიმსუქნე და ნარკოტიკული საშუალებების მოხმარება. 2 კვლევამ დააფიქსირა დიაგნოსტიკური სირთულეები, კერძოდ, არასწორი დიაგნოზები ან დაგვიანებული აღიარება პაციენტის ასაკის გამო. დამატებითი კვლევები მიუთითებდნენ, რომ დაბალი და საშუალო შემოსავლების მქონე მოსახლეობაში ცნობადობის ნაკლებობა და არასაკმარისი პრევენცია განსაკუთრებით მაღალია. ასევე გამოვლინდა სოციალური და გენდერული უთანასწორობები — მამაკაცები და ეკონომიკურად დაუცველები უფრო ხშირად იყვნენ დაავადებულნი. დისკუსია: მიღებული მონაცემები მიუთითებს იშემიური ინსულტის ზრდაზე ახალგაზრდებში, ძირითადად ცხოვრების წესის ცვლილებებისა და ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობის პრობლემების გამო. არსებული მონაცემების მიუხედავად, ასაკობრივი კლასიფიკაციის, გეოგრაფიული გავრცელებისა და დიაგნოსტიკური მიდგომების არაერთგვაროვნება ხელს უშლის სრული სურათის ჩამოყალიბებას. განსაკუთრებ…
creator: ნეჰა ელდჰოუსი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-05
publication date: 2025-07-05
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.01

ძილის დარღვევის კავშირი ნეირონების დაზიანებასთან. მიკროგილიისა და გლიის გააქტიურებით განპირებული მექანიზმების მიმოხილვა
type: item
description: შესავალი: უძილობა სწრაფად ხდება ნეიროდეგენერაციის დაჩქარების კრიტიკული ფაქტორი, რადგან იგი ცნობილია როგორც კოგნიტური უნარების დაქვეითებისა და ნეიროდეგენერაციის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი. ეს მიმოხილვა იკვლევს ხანგრძლივი ფხიზლობის, მიკროგლიის აქტივაციისა და ნეირონული დაზიანების შორის რთულ ურთიერთობას. განხილულია გლიური უჯრედების მიერ მართულ იმუნურ პასუხთა ცენტრალური როლი ძილის დანაკლისით გამოწვეულ ტვინის პათოლოგიებში, სხვადასხვა კვლევის მონაცემებზე დაყრდნობით. მეთოდები: ჩატარდა კომპლექსური ლიტერატურის მიმოხილვა PubMed, Scopus და Google Scholar-ის გამოყენებით. შესწავლილი იქნა 2011-2022 წლებში გამოქვეყნებული რეცენზირებული, ღია წვდომის მქონე ინგლისურენოვანი სტატიები. მიმოხილვა აჩვენებს, თუ როგორ მართავს მიკროგლია ანთების, ოქსიდაციური სტრესისა და ექსციტოტოქსურობის მექანიზმებს სტრესის პირობებში, რაც საბოლოოდ იწვევს სინაფსურ და ნეირონულ დანაკარგს. განხილულია მიკროგლიის დისფუნქციის რამდენიმე გამომწვევი ფაქტორი, მათ შორისაა TREM2-ით დამოკიდებული ამილოიდ-ბეტას კლირენსის დარღვევა და CRH-ის გავლენა ჰიპოთალამო-ჰიპოფიზურ-თირკმელზედა ღრუს (HPA) ღერძის გააქტიურებაზე. აგრეთვე, ასტროციტებსა და მიკროგლიას შორის ორმხრივი კავშირი ცხადყოფს, თუ როგორ უწყობს გლიური გადატვირთვა ხელს ლიზოსომული დისფუნქციისა და ქრონიკული ანთების განვითარებას. შედეგები: მიმოხილვამ გამოავლინა სარწმუნო მტკიცებულებები, რომლებიც აჩვენებს, რომ ძილის დანაკლისი უკავშირდება მიკროგლიის გააქტიურებას, პროანთებითი ციტოკინების გაძლიერებულ გამოყოფასა და ოქსიდაციურ სტრესს — რაც ხელს უწყობს ნეირონული და სინაფსური დაზიანებას. კვლევებმა აჩვენა, რომ TREM2-ის სიგნალიზაციის დარღვევა ამილოიდ-ბეტას კლირენსის დაქვეითებას იწვევს, მაშინ როცა HPA ღერძის ჰიპერაქტივაცია აძლიერებს მიკროგლიის მედიირებულ ნეიროანთებას. ასტროციტებისა და მიკროგლიის შორის კოაქტივაციამ ხანგრძლივი ფხიზლობის პირობებში გაზარდა ლიზოსომული დისფუნქცია და ქრონიკული ანთება. ეს პროცესები განსაკუთრებით თვალსაჩინო იყო ალცჰაიმერის დაავადების მოდელებში, სადაც ძილის დარღვევამ დააჩქარა ამილოიდური ფოლაქების დაგროვება და ტაუ პათოლოგიის განვითარება. გლიური მოდულაციისა და გლიმფატიკური…
creator: ჯაქვინ ჟოზე მალიილ
creator: სოფიო ტატიშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-05
publication date: 2025-07-05
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.04

ნეოლიბერალიზმი და მენტალური ჯანმრთელობა: კრიტიკული თეორიული ანალიზი
type: item
description: ნაშრომი მიმოიხილავს ნეოლიბერალიზმის, როგორც ეკონომიკური მოდელისა და სოციალურ-პოლიტიკური მმართველობის სტილის გავლენას მენტალურ ჯანმრთელობაზე, რაც ძირითადად ინდივიდუალიზაციის კულტურას, ბაზრის ლოგიკის დომინაციასა და სახელმწიფო პასუხისმგებლობის შემცირების მექანიზმებს ეფუძნება. აღნიშნული სოციალური რეალობა, ერთი მხრივ, ზრდის მენტალური ჯანმრთელობის გამოწვევებს, ხოლო მეორე მხრივ ზღუდავს შესაბამის სერვისებზე ხელმისაწვდომობას. მენტალური ჯანმრთელობის სფეროში გავრცელებული ხდება მომსახურებების გასაქონლება, თერაპიისა და დიაგნოსტიკის კომერციალიზება და მკურნალობის ისეთი მოდელების გაძლიერება, რომლებიც ფარმაცევტულ ინდუსტრიებზეა ორიენტირებული. ნაშრომი ეფუძნება კრიტიკული თეორეტიკოსების, მათ შორის მარკ ფიშერისა და ნიკ როუზის, ანალიზს და აერთიანებს კვლევებს, რომლებიც აჩვენებენ ნეოლიბერალური პოლიტიკების კავშირს მენტალური ჯანმრთელობის ინდივიდუალიზებასთან, ბიომედიკალიზებასა და აპოლიტიკურ დისკურსად გარდაქმნასთან. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ნეოლიბერალური ლოგიკის შემოსვლას პოსტსოციალისტურ სივრცეში, რაც ამწვავებს სოციალური უთანასწორობიდან გამომდინარე ფსიქიკურ ტანჯვას. ნაშრომი ასკვნის, რომ თანამედროვე კაპიტალიზმის პირობებში მენტალური ჯანმრთელობის განხილვა საჭიროებს სოციალურ და პოლიტიკურ ჩარჩოს და არა მხოლოდ ინდივიდუალურ ან კლინიკურ მიდგომებს. მენტალური კეთილდღეობის გაუმჯობესება საჭიროებს სისტემურ ცვლილებებს, რომლებიც აღიარებენ ფსიქიკური ტანჯვის სტრუქტურულ მიზეზებს და სცილდებიან ინდივიდუალურ ინტერვენციებზე დაფუძნებულ პრაქტიკებს.
creator: ალექსანდრა აროშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-19
publication date: 2025-07-19
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.03

შედეგებზე დაფუძნებული დაფინანსების მოდელის დანერგვა საქართველოს პირველადი ჯანდაცვის სექტორში: ესტონეთის გამოცდილების ანალიზი
type: item
description: შესავალი: პირველადი ჯანდაცვა (პჯდ) წარმოადგენს მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესების, დაავადებების პრევენციისა და ჯანდაცვის ხარჯების შემცირების ფუნდამენტურ ინსტრუმენტს. საქართველოში მოქმედი დაფინანსების მოდელი ეფუძნებოდა ერთიან ფიქსირებულ კაპიტაციას, რომელიც სრულად ვერ ითვალისწინებს ასაკთან დაკავშირებულ განსხვავებულ ჯანმრთელობის საჭიროებებს და არ უზრუნველყოფს ხარისხის გაუმჯობესების საკმარის სტიმულებს. ამ გამოწვევების საპასუხოდ, საქართველო 2025 წლის ივლისიდან იწყებს პირველადი ჯანდაცვის დაფინანსების რეფორმას, რომელიც ითვალისწინებს ასაკზე მორგებული კაპიტაციისა და შედეგებზე დაფუძნებული ანაზღაურების მექანიზმების დანერგვას. მოცემული კვლევა მიზნად ისახავს რეფორმის მოსალოდნელი გავლენის ანალიზს ესტონეთის წარმატებულ გამოცდილებაზე დაყრდნობით. მეთოდი: გამოყენებულ იქნა შედარებითი პოლიტიკის ანალიზის მიდგომა. გაანალიზდა საქართველოს პირველადი ჯანდაცვის დაფინანსების მოდელის შესახებ ოფიციალური დოკუმენტები, მინისტრის ბრძანებები და ნორმატიული აქტები. ჩატარდა ესტონეთის პირველადი ჯანდაცვის გამოცდილების ლიტერატურული მიმოხილვა. შედეგები: საქართველოში რეფორმა ცვლის ერთიან ფიქსირებულ კაპიტაციას ასაკზე მორგებული ანაზღაურების მოდელით, რომელიც უკეთესად ასახავს ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპზე არსებული ჯანმრთელობის საჭიროებებს. შედეგებზე დაფუძნებული დაფინანსების მექანიზმი ხელს უწყობს პირველადი ჯანდაცვის მომწოდებლებს შემდეგი კლინიკური ინდიკატორების შესრულებას: არტერიული წნევის კონტროლი, ბავშვთა იმუნიზაცია. ინდიკატორების 30%-ზე ნაკლები შესრულების შემთხვევაში დაწესებულება დაკარგავს გეგმური ამბულატორიული მომსახურების მიმწოდებლის სტატუსს. დაწესებულებებს ასევე მოეთხოვებათ კონკრეტული სტრუქტურული პირობების დაკმაყოფილება, მათ შორის ქრონიკული დაავადებების ელექტრონული რეესტრების წარმოება, გაფართოებული სერვისპაკეტების მიწოდება და სამედიცინო პერსონალის უწყვეტი განათლების უზრუნველყოფა. ესტონეთის გამოცდილებამ აჩვენა ასეთი მექანიზმების ეფექტიანობა. მსგავსი სისტემის დანერგვამ 2006 წლიდან მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა ქრონიკული დაავადებების ადრეული გამოვლენა, გაზარდა პრევენციული შემოწმებების სიხშირე და გააუმჯობესა პაციენ…
creator: თენგიზ ვერულავა
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-28
publication date: 2025-09-28
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.11

თანმიმდევრული ჯანდაცვის კომუნიკაციის მნიშვნელობა ვაქცინაციის პროგრამების წარმატებით განხორციელებისთვის
type: item
description: შესავალი: ვაქცინაცია არის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინტერვენცია, რომელმაც მნიშვნელოვნად შეამცირა ინფექციური დაავადებების ტვირთი. მიუხედავად მისი ეფექტიანობისა, საზოგადოებაში პერიოდულად ჩნდება სკეპტიციზმი და დეზინფორმაცია, რაც ხშირად გამოწვეულია ჯანდაცვის კომუნიკაციის არათანმიმდევრობით. COVID-19-ის პანდემიამ მკაფიოდ აჩვენა, რომ ურთიერთგამომრიცხავი გზავნილები ამცირებს ნდობას და აფერხებს იმუნიზაციის პროგრამების წარმატებით განხორციელებას. კვლევის მიზანია შეაფასოს ჯანდაცვის კომუნიკაციის თანმიმდევრულობის მნიშვნელობა ვაქცინაციის პროგრამების ეფექტიანობისთვის და გააანალიზოს ის ფაქტორები, რომლებიც განსაზღვრავს ნდობასა და კომუნიკაციის სანდოობას. მეთოდები: ნაშრომი ეფუძნება თვისებრივ კვლევას და 2015–2025 წლების შუალედში გამოქვეყნებული საერთაშორისო ორგანიზაციების (WHO, UNICEF, OECD, Gavi) ანგარიშებისა და სამეცნიერო ლიტერატურის სისტემურ მიმოხილვას. შერჩევის კრიტერიუმებია თანამედროვეობა, რელევანტურობა და სამეცნიერო ავტორიტეტულობა. შედეგები: ლიტერატურის ანალიზმა აჩვენა, რომ თანმიმდევრული, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული კომუნიკაცია ზრდის ნდობას, ამცირებს დეზინფორმაციის გავლენას და ხელს უწყობს ვაქცინაციისადმი საზოგადოებრივი თანხმობის ჩამოყალიბებას. კვლევები ცხადყოფს, რომ კოორდინირებული კომუნიკაციური სტრატეგიები მნიშვნელოვნად ზრდის იმუნიზაციის მოცვას და ეფექტიანობას. დასკვნა: ჯანდაცვის კომუნიკაციის თანმიმდევრულობა არა მხოლოდ ტექნიკური, არამედ ეთიკური და მორალური ვალდებულებაა. საზოგადოების წევრებს უნდა ჰქონდეთ წვდომა ერთგვაროვან და სანდო ინფორმაციაზე, რაც უზრუნველყოფს ინფორმირებულ არჩევანსა და სამართლიანობას. შესაბამისად, თანმიმდევრული კომუნიკაცია უნდა აღიქმებოდეს როგორც გლობალური საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სტრატეგიული ინვესტიცია, რომელიც უზრუნველყოფს იმუნიზაციის მდგრადობას, სოციალური ნდობის გაძლიერებას და სიცოცხლის გადამრჩენი პროგრამების ეფექტიან რეალიზაციას.
creator: დავით შოვნაძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-10-22
publication date: 2025-10-22
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.13

ორმაგი თუ სამმაგი ცნობიერება? აფრიკელი იმიგრანტების გამოცდილება ამერიკის შეერთებულ შტატებში
type: item
description: ნაშრომი იყენებს დიუ ბოისის ორმაგი ცნობიერების კონცეფციას, რათა გააანალიზოს აფრიკელი ემიგრანტების ცხოვრებისეული გამოცდილება ამერიკის შეერთებულ შტატებში. კვლევა ეხება, თუ რას ნიშნავს იყო შავკანიანი უპირატესად თეთრკანიან საზოგადოებაში და რას ნიშნავს ცხოვრების ნავიგაცია, როგორც იმიგრანტისა, ქვეყანაში, სადაც პრივილეგიები ძირითადად განპირობებულია მოქალაქეობითა და სამართლებრივი სტატუსით. შავკანიანი იმიგრანტების გამოცდილება მნიშვნელოვნად განსხვავდება თეთრკანიანი (ევროპელი) იმიგრანტების გამოცდილებისგან რასის, ეროვნებისა და მოქალაქეობის გადაკვეთის გამო. ასევე, ადეკვატურად ასახავს თუ არა დიუ ბოისის (1903) ორმაგი ცნობიერების ცნება აფრიკელი იმიგრანტების რეალობას, თუ უფრო ფართო კონცეპტუალური ჩარჩო, უფრო ეფექტურად ხსნის მათ მრავალჯერად, გადამკვეთ იდენტობებსა და სოციალურ ლოკაციებს.
creator: ოლუვატიმილეინ აბორისადე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-10-23
publication date: 2025-10-23
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.14

დილატაციური კარდიომიოპათია და კოაგულაციის მე-8 ფაქტორის დეფიციტი, როგორც იშვიათი გენეტიკური კომბინაცია
type: item
description: გენეტიკური დილატაციური კარდიომიოპათია და ჰემოფილია წარმოადგენს ორ განსხვავებულ დაავადებას. დილატაციურ კარდიომიოპათიის პათოგენეზში ცენტრალურ როლს ასრულებს სხვადასხვა გენის მუტაცია, მათ შორის TTN, LMNA და სხვა კოდირებადი ცილების. მეორეს მხრივ, ჰემოფილია წარმოადგენს სისხლის შედედების გენეტიკურად დეტერმინირებულ დარღვევას, რომელშიც მთავარი როლი ენიჭება VIII ან IX ფაქტორების დეფიციტს (ჰემოფილია A და B ). შესაბამისად ორივე დაავადების დიაგნოსტიკა და მართვა დიდწილად დამოკიდებულია გენეტიკურ სკრინინგზე და მოლეკულურ კვლევებზე. დილატაციური კარდიომიოპათიის (DCM) და ჰემოფილიის ერთდროული თანხვედრა უკიდურესად იშვიათია. ჩვენი კლინიკური შემთხვევა მიმოიხილავს ორივე მდგომარეობის გენეტიკურ მახასიათებლებს, თანმხლებ გართულებებს, დიაგნოსტიკურ მიდგომებს, კლინიკურ მნიშვნელობასა და თერაპიულ სტრატეგიას.
creator: თამაზ ხელაძე
creator: ნატა ყაზახაშვილი
creator: გიორგი ბაზერაშვილი
creator: მარიამ ლომიძე
creator: სოფიო ცხვედაძე
creator: სოფიო უნგიაძე
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-07-26
publication date: 2025-07-26
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.06

ამფეტამინის ტიპის სტიმულანტებთან ასოცირებული კარდიომიოპათია კლინიკური შემთხვევის განხილვა
type: item
description: მსოფლიოში მეტამფეტამინისა და სხვა ამფეტამინის ტიპის სტიმულანტების მოხმარება ყოველწლიურად იზრდება, რაც იწვევს სიკვდილიანობისა და ავადობის მნიშვნელოვან ზრდას. ამფეტამინის ტიპის სტიმულანტებს შორის ყველაზე კარგად შესწავლილია მეტამფეტამინის ტოქსიკური ეფექტი ნევროლოგიურ, გულ-სისხლძარღვთა, პულმონურ და რენალურ ორგანოთა სისტემებზე. ამფეტამინის ქრონიკულმა მოხმარებამ გვაჩვენა, რომ ამ ნივთიერებებს გააჩნია პოტენციურად მნიშვნელოვანი კარდიოტოქსიკური ეფექტი, რომელიც გამოწვეულია სხვადასხვა მექანიზმით, მათ შორის გაზრდილი ოქსიდაციური სტრესი, ჭარბი სიმპათიკური აქტივობა და პირდაპირი მიოკარდიული ტოქსიკური ეფექტი. მეტამფეტამინთან ასოცირებული კარდიომიოპათია და ამფეტამინის ტიპის სტიმულანტებთან ასოცირებული კარდიომიოპათია ორივე სახელწოდება მონაცველობით გამოიყენება ლიტერატურაში აღნიშნული კარდიოვასკულური დაავადების დახასიათებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ უკანასკნელი ამჟამად ზუსტად განსაზღვრული არ არის, ის უნდა მოვიაზროთ როგორც შეძენილი კარდიოვასკულური დაავადება, რომელიც ხასიათდება ამფეტამინთან ექსპოზიციის დროს სხვა მხრივ ამოუხსნელი კარდიომიოპათიით. ნაშრომში წარმოდგენილია 24 წლის მამაკაცის კლინიკური შემთხვევა, რომელმაც საავადმყოფოს მიმართა სუნთქვის უკმარისობით. ის ანამნეზში აღნიშნავდა სხვადასხვა ამფეტამინის ტიპის სტიმულანტის მოხმარებას. პაციენტს ჰოსპიტალიზაციისას აღენიშნა მეტამფეტამინთან ასოცირებული კარდიომიოპათიით/ ამფეტამინის ტიპის სტიმულანტებთან ასოცირებული კარდიომიოპათიით გამოწვეული მწვავე პარკუჭოვანი დისფუნქცია (LVEF-14%). სტიმულატორების მზარდი პოპულარობის გათვალისწინებით, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში, და იმ ამფეტამინის მოხმარების შემთხვევებში, რომელთა როლი გულის უკმარისობის განვითარებაში ჯერ კიდევ არასაკმარისადაა შესწავლილი, აუცილებელია დიაგნოსტირებისთვის და კარდიოვასკულური რისკების შესაფასებლად ყოვლისმომცველი სამედიცინო ისტორიის შეგროვება. ეს საშუალებას გვაძლევს ადეკვატური და დროული ნაბიჯები გადაიდგას გულის შეუქცევადი რემოდელირების პრევენციის, მიოკარდიუმის ფუნქციის გაუმჯობესებისა და საბოლოო ჯამში პაციენტების ცხოვრების ხარისხის გაზრდის მიმართულებით.
creator: თამაზ ხელაძე
creator: ვაჩე შიოლაშვილი
creator: მარიამ ლომიძე
creator: ნანი გონჯილაშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-08-11
publication date: 2025-08-11
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.08

მიოკარდიტი როგორც არითმოგენული კარდიომიოპათიის განვითარების ერთ-ერთი რისკფაქტორი
type: item
description: შესავალი: არითმოგენური კარდიომიოპათია პროგრესირებადი მიოკარდიუმის დაავადებაა გენეტიკური ან შეძენილი ეტიოლოგიით, რომელიც დაკავშირებულია პარკუჭოვან არითმიებთან და უეცარი გულის სიკვდილის მაღალ რისკთან. ამ შემთხვევის აღწერის მიზანია არითმოგენური კარდიომიოპათიის დიაგნოსტიკისა და მართვის თავისებურებების წარმოჩენა და გულის მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიის მნიშვნელობის ხაზგასმა დიაგნოსტიკაში. მეთოდი: წარმოდგენილია ქალის კლინიკური შემთხვევა მიოკარდიტის შორეული ანამნეზით, რომელმაც განიცადა განმეორებადი სინკოპე და მდგრადი პარკუჭოვანი ტაქიკარდია, რომელიც პარკუჭოვან ფიბრილაციაში გადაიზარდა. ჩატარდა სრული კლინიკური და ინსტრუმენტული გამოკვლევები, მათ შორის ექოკარდიოგრაფია და გულის მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია დიაგნოსტიკისა და რისკის შეფასების მიზნით. შედეგები: გამოკვლევებმა აჩვენა ბივენტრიკულური დილატაცია და მიოკარდიუმის ფიბროზი, რაც შეესაბამებოდა არითმოგენური კარდიომიოპათიის დიაგნოზს. პაციენტს ჩაუტარდა წარმატებული დეფიბრილაცია და შემდგომში, უეცარი გულის სიკვდილის პრევენციის მიზნით კარდიოვერტერ-დეფიბრილატორი. დასკვნა: წარმოდგენილი შემთხვევა უსვამს ხაზს გულის მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიის კრიტიკულ როლს არითმოგენური კარდიომიოპათია დიაგნოსტიკაში, განსაკუთრებით არაგენეტიკური ეტიოლოგიის შემთხვევებში. ადრეული რისკის სტრატიფიკაცია და მოწყობილობაზე დაფუძნებული თერაპია მნიშვნელოვანწილად ამცირებს უეცარი გულის სიკვდილის რისკს და აუმჯობესებს პაციენტის პროგნოზს.
creator: თამაზ ხელაძე
creator: მარიამ ლომიძე
creator: გიორგი ბაზერაშვილი
rights: საავტორო უფლებები (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-10-06
publication date: 2025-10-06
volume: 9
number: 2
doi: 10.52340/healthecosoc.2025.09.02.12