საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების სამართალი ევროპულ განვითარებად სამართლებრივ ჩარჩოში: საკანონმდებლო რეფორმა და მდგრადი ჰარმონიზაციის გამოწვევა
საკვანძო სიტყვები:
დაახლოების მონიტორინგი, საკანონმდებლო რეფორმა, სამართლებრივი დაახლოება, ასოცირების ხელშეკრულება, ინტელექტუალური საკუთრებაანოტაცია
შესავალი და მიზანი: ეს სტატია იკვლევს საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების სამართლის დაახლოებას ევროკავშირი-საქართველოს ასოცირების ხელშეკრულების ფარგლებში და აფასებს 2014-2025 წლებში მიღებულ შერჩეულ საკანონმდებლო რეფორმებს. მისი ცენტრალური კითხვაა, არის თუ არა სამართლებრივი და ინსტიტუციური ჩარჩო უნარიანი, არა მხოლოდ უზრუნველყოს საწყისი საკანონმდებლო ჰარმონიზაცია, არამედ შეინარჩუნოს ეს შესაბამისობა ევროკავშირის ინტელექტუალური საკუთრების კანონმდებლობის განვითარებასთან ერთად. შესაბამისად, შეფასება ფოკუსირებულია ისეთი თანმიმდევრული პროცესის არსებობაზე, რომელიც უზრუნველყოფს შესაბამისი ევროპული განვითარების ტენდენციების იდენტიფიცირებას, განსხვავებების შეფასებას, საჭირო საკანონმდებლო რეაგირების მომზადებას და აღსრულების მიმოხილვას. მეთოდოლოგია: კვლევა იყენებს ნორმატიულ-დოგმატურ და სისტემურ მეთოდებს. იგი აანალიზებს ასოცირების ხელშეკრულების ინტელექტუალური საკუთრების დებულებებს, შესაბამის ქართულ კანონმდებლობას, ევროკავშირის კანონმდებლობის შემდგომ განვითარებასა და სამართლებრივი დაახლოების დოქტრინალურ წყაროებს. შეფასება მოიცავს სამოქალაქო საპროცესო სამართლებრივ დაცვის საშუალებებს, პატენტებს, დიზაინს, სასაქონლო ნიშნებს, საავტორო და მომიჯნავე უფლებებს, საზღვრის მკვეთვ ზომებსა და გეოგრაფიულ აღნიშვნებს. ადმინისტრაციული და სისხლისსამართლებრივი დებულებები განიხილება, როგორც დამხმარე აღსრულების მექანიზმები. შედეგები: განხილულ პერიოდში საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების სამართალმა არსებითი საკანონმდებლო განვითარება განიცადა. მიუხედავად ამისა, სამართლებრივი ნორმების მიღება თავისთავად არ აჩვენებს ეფექტურ იმპლემენტაციასა და აღსრულებას. ასევე, გაანალიზებული წყაროები არ ააშკარავებს ინტელექტუალური საკუთრებისთვის სპეციფიკურ მუდმივ პროცედურას, რომელიც უზრუნველყოფდა ევროკავშირის კანონმდებლობის შემდგომ განვითარებაზე ქართულ სისტემურ რეაგირებას. დასკვნა: მიღწეული შესაბამისობის შენარჩუნება მოითხოვს თანმიმდევრულ ინსტიტუციურ ციკლს, რომელიც მოიცავს ევროკავშირის ახალი სამართლებრივი აქტებისა და სავალდებულო (ევროპის კავშირის მართლმსაჯულების სასამართლოს) ინტერპრეტაციების პერიოდულ მონიტორინგს, საქართველოსთვის მათი სამართლებრივი მნიშვნელობის შეფასებას, ეროვნული კანონმდებლობიდან გადახვევების იდენტიფიცირებას, პასუხისმგებელ უწყებებს შორის კოორდინაციას, აუცილებელი ცვლილებების დროულ მომზადებასა და აღსრულების შემდგომ მიმოხილვას. ამდენად, მიღებულ საკანონმდებლო აქტთა რაოდენობა თავისთავად არ წარმოადგენს მდგრადი დაახლოების ადექვატურ ზომას. სტრუქტურირებული განახლების პროცესის გარეშე, ერთ ეტაპზე მიღწეული შესაბამისობა შესაძლოა თანდათანობითეროზლდეს ევროკავშირის ინტელექტუალური საკუთრების სამართლის განვითარებასთან ერთად.
ლიტერატურა / წყაროების მითითება
Administrative Offences Code of Georgia, No. 161. (1984, December 15). Article 158. Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/28216
Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS Agreement), Annex 1C to the Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization. (1994, April 15). World Trade Organization. https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/27-trips.pdf
Association Agenda between the European Union and Georgia, 2017–2020. (2017). pp. 36–38. https://mfa.gov.ge/pfiles/files/EU-Georgia_association_agenda_-2017-2020.pdf
Association Agreement between the European Union and the European Atomic Energy Community and their Member States, of the one part, and Georgia, of the other part. (2014, August 30). Official Journal of the European Union, L 261. https://eur-lex.europa.eu/eli/agree_internation/2014/494/oj/eng
Civil Procedure Code of Georgia, No. 1106. (1997, November 14). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/29962
Consolidated version of the Treaty on the Functioning of the European Union. (2016). Article 217. https://eur-lex.europa.eu/eli/treaty/tfeu_2016/art_217/oj/eng
Criminal Code of Georgia, No. 2287. (1999, July 22). Articles 189, 189¹, and 196. Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/16426
Decision No. 1/2021 of the EU–Georgia Association Committee in Trade Configuration of 17 June 2021 updating Annex XIII (Approximation of customs legislation) to the EU–Georgia Association Agreement. (2021, July 7). Official Journal of the European Union, L 240, 3–4.
Directive 2000/31/EC of the European Parliament and of the Council of 8 June 2000 on certain legal aspects of information society services, in particular electronic commerce, in the internal market. (2000, July 17). Official Journal of the European Communities, L 178, 1–16. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2000/31/oj/eng
Directive 2004/48/EC of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 on the enforcement of intellectual property rights. (2004, June 2). Official Journal of the European Union, L 195, 16–25. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2004/48/corrigendum/2004-06-02/oj/eng
Directive (EU) 2015/2436 of the European Parliament and of the Council of 16 December 2015 to approximate the laws of the Member States relating to trade marks. (2015, December 23). Official Journal of the European Union, L 336. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2015/2436/oj/eng
Derclaye, E. (2024). Is copyright harmonisation in the EU achieved in practice and if not, what can we do about it? GRUR International, 73(7), 605–606. https://doi.org/10.1093/grurint/ikae036
European Commission. (2020). Making the most of the EU’s innovative potential: An intellectual property action plan to support the EU’s recovery and resilience (COM(2020) 760 final). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52020DC0760
Government of Georgia Resolution No. 586 on approving the procedure for granting compulsory licences for the use of patented inventions and utility models and determining the composition of the Permanent Council responsible for decisions on compulsory licences. (2020, September 17). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4995577
Gurgenidze, M., & Urtmelidze, T. (2021). Aspects of compulsory licensing in Georgia [in Georgian]. Works of the Georgian Technical University, 1(519), 245–258. https://doi.org/10.36073/1512-0996-2021-1-245-258
Husovec, M. (2016). Intellectual property rights and integration by conflict: The past, present and future. Cambridge Yearbook of European Legal Studies, 18, 239–269. https://doi.org/10.1017/cel.2016.9
Jokubauskas, R., & Świerczyński, M. (2023). Digitalisation of enforcement proceedings. Utrecht Law Review, 19(1), 20–30. https://doi.org/10.36633/ulr.819
Kapitsa, Y. (2023). Association agreements and problems approximating intellectual property legislation of third countries with the EU acquis: The case of Ukraine. In H. Richter (Ed.), Competition and intellectual property law in Ukraine (pp. 281–319). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-662-66101-7_12
Kardava, E. (2023). The European Union, the Association Agreement and legal approximation [in Georgian]. Gori State University. https://doi.org/10.48616/openscience-208
Kur, A. (2023). Twenty years in design law – What has changed? In H. Bosher & E. Rosati (Eds.), Developments and Directions in Intellectual Property Law: 20 Years of The IPKat (pp. 145–160). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780192864475.003.0010
Law of Georgia No. 1918 on amendments to the Patent Law of Georgia. (2017, December 23). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3982757?publication=0
Law of Georgia No. 1919 on amendments to the Civil Procedure Code of Georgia. (2017, December 23). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3981251?publication=0
Law of Georgia No. 2883 on amendments to the Patent Law of Georgia. (2023, May 16). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/5800011
Law of Georgia No. 944 on amendments to the Criminal Code of Georgia. (2017, June 1). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3696184?publication=0
Law of Georgia on appellations of origin and geographical indications of goods, No. 3493. (2023, September 21). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/5918630
Law of Georgia on amendments to the Law of Georgia on Copyright and Related Rights, No. 3966. (2023, December 15). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6011159
Law of Georgia on amendments to the Law of Georgia on Copyright and Related Rights, No. 1137. (2025, December 9). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6685836
Law of Georgia on amendments to the Law of Georgia on Design, No. 1029. (2025, November 11). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6666522
Law of Georgia on amendments to the Law of Georgia on Trade Marks, No. 4048. (2024, February 21). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6105085
Law of Georgia on border measures related to intellectual property, No. 1723. (2017, December 13). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3936688
Law of Georgia on Copyright and Related Rights, No. 2112. (1999, June 22). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/16198
Law of Georgia on Patent Attorneys, No. 4166. (2024, May 15). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6162085
Lazega, E. (2012). Mapping judicial dialogue across national borders: An exploratory network study of learning from lobbying among European intellectual property judges. Utrecht Law Review, 8(2), 115–128. https://doi.org/10.18352/ulr.198
Međak, V., & Vehar, P. (2022). Handbook on legal approximation as a key element for the successful integration process of the Republic of Moldova in the European Union. State Chancellery of the Republic of Moldova.
Order No. 994 of the Minister of Finance of Georgia on approving the rules for current control procedures, writing off inventory, covering recognised tax liabilities, applying measures to secure tax debt recovery, and conducting administrative-offence proceedings. (2010, December 31). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1167835
Parliament of Georgia. (1997, September 2). Resolution No. 828 on the harmonisation of Georgian legislation with European Union legislation. Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/38704?publication=0
Parliament of Georgia. (2023a). Explanatory note to the draft law of Georgia on amendments to the Law of Georgia on Trade Marks (Registration No. 07-2/306/10). https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/345883
Parliament of Georgia. (2023b). Explanatory note to the draft law of Georgia on appellations of origin and geographical indications of goods (Registration No. 07-3/312/10). https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/325903
Parliament of Georgia. (2025). Explanatory note to the draft law of Georgia on amendments to the Law of Georgia on Copyright and Related Rights (Registration No. 07-2/53/11). https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/399590
Partnership and Cooperation Agreement between the European Communities and their Member States, of the one part, and Georgia, of the other part. (1996, April 22). https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1212956
Patent Law of Georgia, No. 1791. (1999, February 5). Legislative Herald of Georgia. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/11470
Regulation (EU) No. 608/2013 of the European Parliament and of the Council of 12 June 2013 concerning customs enforcement of intellectual property rights. (2013, June 12). Official Journal of the European Union, L 181, 15–34. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2013/608/oj/eng
Regulation (EU) 2017/1001 of the European Parliament and of the Council of 14 June 2017 on the European Union trade mark. (2017, June 16). Official Journal of the European Union, L 154, 1–99. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2017/1001/oj/eng
Regulation (EU) 2024/1143 of the European Parliament and of the Council of 11 April 2024 on geographical indications for wine, spirit drinks and agricultural products. (2024, April 23). Official Journal of the European Union, L 2024/1143. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1143/oj/eng
Rosati, E. (2023). Copyright and the Court of Justice of the European Union (2nd ed.). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/law/9780198885580.001.0001
Sganga, C. (2024). The past, present and future of EU copyright flexibilities. IIC – International Review of Intellectual Property and Competition Law, 55, 5–36. https://doi.org/10.1007/s40319-023-01413-9
Shamatava, I. (2026). Europeanization of intellectual property enforcement beyond EU membership: The Georgian experience after the Association Agreement. L’Europe Unie, 24. https://doi.org/10.5281/zenodo.21601497
Taliashvili, T., & Shamatava, I. (2020). Recent evolution of intellectual property enforcement in Georgia. TalTech Journal of European Studies, 10(2), 42–56. https://doi.org/10.1515/bjes-2020-0014
van Eechoud, M. M. M. (2024). Territoriality and the quest for a unitary copyright title. IIC – International Review of Intellectual Property and Competition Law, 55(1), 66–88. https://doi.org/10.1007/s40319-023-01412-w
Wasserman Rajec, S. R. (2020). The harmonization myth in international intellectual property law. Arizona Law Review, 62, 735–784. https://scholarship.law.wm.edu/facpubs/2030/
Downloads
გამოქვეყნებული
ციტირების წესი
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
