ცირკულარული ეკონომიკა და ნარჩენების მართვა საქართველოში: პოლიტიკის გამოწვევები და რეფორმების გზები
DOI:
https://doi.org/10.52340/healthecosoc.2026.10.01.10საკვანძო სიტყვები:
საქართველო, ცირკულარული ეკონომიკა, ნარჩენების მართვა, გარემოსდაცვითი პოლიტიკა, მდგრადი განვითარებაანოტაცია
ცირკულარული ეკონომიკის განვითარება საქართველოში წარმოადგენს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოწვევასა და შესაძლებლობას ქვეყნის გარემოსდაცვითი და ეკონომიკური პოლიტიკის ფორმირებისთვის. სტატია იკვლევს წრიული ეკონომიკის მნიშვნელობას საქართველოს მდგრადი განვითარების დღის წესრიგის კონტექსტში, განსაკუთრებული ყურადღებით განიხილავს ეროვნული ნარჩენების მართვის პოლიტიკის შეფასებას. საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შეთანხმებამ (AA) მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ნარჩენებისა და ქიმიკატების მართვის რეფორმების ხელშეწყობაში, ეროვნული სტრატეგიების შემუშავებასა და სამართლებრივი ჩარჩოს გამყარებაში. მოცემული ნაშრომი აანალიზებს საქართველოს პროგრესს ნარჩენების მართვის სფეროში და აღწერს ძირითად ბარიერებს, რომლებიც კვლავაც აფერხებს ევროკავშირის სტანდარტებთან სრულ შესაბამისობას. მიუხედავად არსებითი წინსვლისა, ევროკავშირის მოთხოვნებთან შესაბამისი ყოვლისმომცველი სისტემის შექმნა ჯერ კიდევ არასრულად არის მიღწეული. შეფასების შედეგად გამოვლინდა პრობლემები პოლიტიკური ნებაყოფლობის, ინსტიტუციური შესაძლებლობების, ფინანსური რესურსებისა და სამართლის აღსრულების მიმართულებით - მათ შორის სუსტი რეგულატორული მექანიზმები, კადრების დეფიციტი გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში (MEPA), არასაკმარისი დაფინანსება და შეზღუდული პოლიტიკის ეფექტიანობა. დამატებით გამოწვევებად რჩება გაფართოებული მწარმოებლის პასუხისმგებლობის (EPR) მექანიზმების არასათანადო განხორციელება, დაბალი გადამუშავების მაჩვენებლები, ტექნოლოგიური ინოვაციების ნაკლებობა და ნარჩენების გადამამუშავებელი ინფრასტრუქტურის შეზღუდული შესაძლებლობები. მიუხედავად აღნიშნული სირთულეებისა, კვლევა ასევე განსაზღვრავს ახალ შესაძლებლობებს და სთავაზობს პოლიტიკის რეკომენდაციებს, რომლებიც მიზნად ისახავს საქართველოს ნარჩენების მართვის სისტემის გაუმჯობესებას ცირკულარული ეკონომიკის პრინციპების ინტეგრაციის გზით. აღნიშნული რეკომენდაციები ხელს შეუწყობს ქვეყნის გადასვლას უფრო მდგრადი, რესურსთმოყვარე და გამძლე ნარჩენების მართვის მოდელისკენ.
წყაროები
Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal,http://www.basel.int/Portals/4/Basel%20Convention/docs/Revised_draft_%20guidance/HHW_OGD
Bertassini, A. C. (2023). Proposal of a roadmap for culture change towards a circular economy: Application in a product-as-a-service business model (Doctoral dissertation, Universidade de São Paulo).
Bui, T. D., Tsai, F. M., Tseng, M. L., & Ali, M. H. (2020). Identifying sustainable solid waste management barriers in practice using the fuzzy Delphi method. Resources, Conservation and Recycling, 154, 104625. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2019.104625
Cheremisinoff, N. P. (2003). Handbook of solid waste management and waste minimization technologies. Butterworth-Heinemann.
Forbes Georgia. (2024). Georgia’s roadmap to circular economy: A regional leader’s transition journey.https://forbes.ge/en/georgia-s-roadmap-to-circular-economy-a-regional-leader-s-transition-journey
Shotadze, M., et al. (2023). Fact finding mission report on waste and chemicals management in Georgia (p. 63).
Vergara, S. E., & Tchobanoglous, G. (2012). Municipal solid waste and the environment: A global perspective. Annual Review of Environment and Resources, 37, 277-309. https://doi.org/10.1146/annurev-environ-020911-094650
World Bank. (2023). Plastic pollution and waste management in Georgia.
Williams, P. T. (2005). Waste treatment and disposal (2nd ed.). Wiley.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
