სამართლებრივი მედიაცია და ინოვაცია ევროპული კავშირის გაფართოების პროცესში: მომხმარებელთა უფლებებისა და მართლმსაჯულებაზე ხელმისაწვდომობის განმტკიცება
საკვანძო სიტყვები:
მომხმარებელთა უფლებების დაცვა, დავების ალტერნატიული გადაწყვეტა, ევროპული ინტეგრაცია, სამართლებრივი ინოვაცია, მედიაციაანოტაცია
შესავალი: მოლდოვის რესპუბლიკის ევროპული ინტეგრაციის კონტექსტში, სამართლებრივი მედიაცია და დავების ალტერნატიული გადაწყვეტა (ADR) სტრატეგიულ როლს ასრულებს მართლმსაჯულებაზე ხელმისაწვდომობის მოდერნიზაციასა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის განმტკიცებაში. წინამდებარე ნაშრომი მედიაციას განიხილავს როგორც სამართლებრივი ინოვაციის ინსტრუმენტს, რომელიც ეროვნულ მექანიზმებს ევროკავშირის სტანდარტებთან და ფასეულობებთან ათანაბრებს, მხარეთა ავტონომიას, დაუცველი მხარის (მომხმარებლის) დაცვასა და სახელმწიფოს ვალდებულებებს შორის ბალანსის დაცვით. მეთოდოლოგია: კვლევა აერთიანებს მოლდოვის კანონმდებლობისა და ევროკავშირის ინსტრუმენტების (მაგ. 2013/11/EU დირექტივა) იურიდიულ-დოქტრინალურ ანალიზს დავების ალტერნატიული გადაწყვეტის ევროპული მოდელების შედარებით ექსპერტიზასთან, მეორად შედარებით ლიტერატურასა და საჯარო პოლიტიკის შეფასების ინდიკატორებზე დაყრდნობით. შედეგები: შედეგები აჩვენებს, რომ ალტერნატიული გადაწყვეტის მექანიზმების ფორმალური არსებობა არ არის საკმარისი - ისინი უნდა იყოს ხელმისაწვდომი, დამოუკიდებელი, გამჭვირვალე, სწრაფი, პროგნოზირებადი და ციფრულ გარემოზე მორგებული. ნაშრომი გვთავაზობს მოლდოვურ მოდელს, რომელიც მოიცავს მომხმარებელთა ეფექტიან ინფორმირებას, პროცედურების ციფრულზაციას, სუბიექტების დამოუკიდებლობის გაძლიერებას, ხანდაზმულობის ვადების შეჩერებას და კოლექტიური მექანიზმების განვითარებას. დასკვნები: მედიაცია არ უნდა აღიქმებოდეს სასამართლოების მარგინალურ ალტერნატივად; ის უნდა წარმოადგენდეს ეფექტიანი სამართლებრივი დაცვის საშუალებისა და ევროპული სამართლებრივი კულტურის შემადგენელ კომპონენტს, რაც კანონის უზენაესობის განმტკიცების მნიშვნელოვანი ინდიკატორია.
ლიტერატურა / წყაროების მითითება
Charter of Fundamental Rights of the European Union. (2012). Official Journal of the European Union, C 326, 391–407.
Cortés, P. (2015). A new regulatory framework for extra-judicial consumer redress: Where we are and how to move forward. Legal Studies, 35(1), 114–141.
Directive 2013/11/EU of the European Parliament and of the Council of 21 May 2013 on alternative dispute resolution in consumer matters and amending Regulation (EC) no. 2006/2004 and Directive 2009/22/EC. (2013). Official Journal of the European Union, L 165, 63–79.
Directive (EU) 2020/1828 of the European Parliament and of the Council of 25 November 2020 on representative actions for the protection of the collective interests of consumers and repealing Directive 2009/22/EC. (2020). Official Journal of the European Union, L 409, 1–27.
Fejős, A., & Willett, C. (2016). Consumer access to justice: The role of the ADR Directive and the Member States. European Review of Private Law, 24(1), 33–60.
Hodges, C., Benöhr, I., & Creutzfeldt-Banda, N. (2012). Consumer ADR in Europe. Hart Publishing.
Hopt, K. J., & Steffek, F. (Eds.). (2013). Mediation: Principles and regulation in comparative perspective. Oxford University Press.
Law of the Republic of Moldova no. 105/2003 on consumer protection. (2003). Official Gazette of the Republic of Moldova No. 122-124, art. 195 of 28.03.2024.
Law of the Republic of Moldova no. 9/2026 on mediation. (2026). Official Gazette of the Republic of Moldova No. 112-115 art. 89 of 12.03.2026.
Ministry of Economic Development and Digitalization of the Republic of Moldova. (n.d.). Alternative dispute resolution.
Steffek, F. (2013). Principled regulation of dispute resolution: Taxonomy, policy, topics. In F. Steffek & H. Unberath (Eds.), Regulating dispute resolution: ADR and access to justice at the crossroads (pp. 33–61). Hart Publishing.
van Gelder, E. (2022). Consumer online dispute resolution pathways in Europe: An analysis into standards for access and procedural justice in online dispute resolution procedures. Eleven International Publishing.
Downloads
გამოქვეყნებული
ციტირების წესი
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
