გლობალიზაცია და განათლება: ეროვნული განათლების სისტემების გამოწვევებისა და შესაძლებლობების ანალიზი
საკვანძო სიტყვები:
კულტურული იდენტობა, ტვინების გადინება, საგანმანათლებლო უთანასწორობა, ინტერნაციონალიზაცია, უმაღლესი განათლება, გლობალიზაციაანოტაცია
შესავალი: გლობალიზაციამ მნიშვნელოვნად გარდაქმნა ეროვნული განათლების სისტემები საერთაშორისო აკადემიური მობილობის, ცოდნაზე ხელმისაწვდომობის, ციფრული ტექნოლოგიებისა და საზღვ跨ეროვანი თანამშრომლობის გაფართოების გზით. ამავე დროს, აღნიშნული პროცესები შესაძლოა დაკავშირებული იყოს ისეთ გამოწვევებთან, როგორიცაა საგანმანათლებლო უთანასწორობა, განათლების კომერციალიზაცია, „ტვინების გადინება“, გლობალურ საუნივერსიტეტო რეიტინგებზე გადაჭარბებული დამოკიდებულება და ეროვნული და კულტურული იდენტობის შენარჩუნება. კვლევის მიზანია გლობალიზაციასთან დაკავშირებული ძირითადი შესაძლებლობებისა და გამოწვევების გაანალიზება ეროვნულ განათლების სისტემებში, განსაკუთრებული ყურადღებით განვითარებად და გარდამავალ ქვეყნებზე. მეთოდები: ჩატარდა შედარებითი ნარატიული ლიტერატურის მიმოხილვა, რომელიც მოიცავდა აკადემიურ პუბლიკაციებს განათლებაში გლობალიზაციის, ინტერნაციონალიზაციის, ციფრულიზაციის, საგანმანათლებლო მობილობის, უთანასწორობის, კომერციალიზაციის, „ტვინების გადინების“, საუნივერსიტეტო რეიტინგებისა და კულტურული იდენტობის საკითხებზე. განხილული იქნა სხვადასხვა ეროვნული და რეგიონული კონტექსტის, მათ შორის ევროპის, აზიისა და განვითარებადი და გარდამავალი ქვეყნების გამოცდილება. შერჩეული კვლევები თემატურად გაანალიზდა შვიდი მიმართულებით: ინტერნაციონალიზაცია და აკადემიური მობილობა; ცოდნასა და ციფრულ ტექნოლოგიებზე ხელმისაწვდომობა; ინსტიტუციური კონკურენტუნარიანობა და საუნივერსიტეტო რეიტინგები; საგანმანათლებლო უთანასწორობა; კომერციალიზაცია; „ტვინების გადინება“; ეროვნული და კულტურული იდენტობა. შედეგები: მიმოხილვამ აჩვენა, რომ გლობალიზაციას განათლებაზე ორმხრივი და კონტექსტზე დამოკიდებული გავლენა აქვს. დადებით ეფექტებს შორის გამოიკვეთა აკადემიური მობილობის ზრდა, სამეცნიერო ცოდნაზე ფართო ხელმისაწვდომობა, საერთაშორისო კვლევითი თანამშრომლობა, ტექნოლოგიური მოდერნიზაცია, სასწავლო პროგრამების განვითარება და სტუდენტებისა და მკვლევრებისთვის შესაძლებლობების გაფართოება. თუმცა, ეს სარგებელი თანაბრად არ ნაწილდება. გლობალიზაციამ შესაძლოა გააძლიეროს უთანასწორობა საერთაშორისო და ციფრულ შესაძლებლობებზე ხელმისაწვდომობის მხრივ, გაზარდოს უნივერსიტეტებს შორის კონკურენცია, წაახალისოს კომერციალიზაცია და რეიტინგებზე ორიენტირებული ინსტიტუციური პრიორიტეტები, ხელი შეუწყოს მაღალკვალიფიციური კადრების ქვეყნიდან გადინებას და შექმნას დაძაბულობა საერთაშორისო სტანდარტიზაციასა და ეროვნულ საგანმანათლებლო ტრადიციებს შორის. ამ ეფექტების მასშტაბი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული ინსტიტუციურ შესაძლებლობებზე, ფინანსურ და ტექნოლოგიურ რესურსებსა და ეროვნული პოლიტიკის პასუხებზე. დასკვნა: გლობალიზაცია არ უნდა განიხილებოდეს როგორც ეროვნული განათლების სისტემებისთვის მხოლოდ დადებითი ან მხოლოდ უარყოფითი მოვლენა. მისი შედეგები დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ იმართება საერთაშორისო ინტეგრაცია და როგორ ხდება მისი ადაპტირება ადგილობრივ პირობებთან. განვითარებად და გარდამავალ ქვეყნებს სჭირდებათ დაბალანსებული სტრატეგიები, რომლებიც ხელს შეუწყობს საერთაშორისო თანამშრომლობას, აკადემიურ მობილობას, ციფრულ ტრანსფორმაციასა და გლობალურ ცოდნაზე ხელმისაწვდომობას, ამავე დროს კი დაიცავს საგანმანათლებლო თანასწორობას, ეროვნულ პრიორიტეტებს, კულტურულ მრავალფეროვნებას და განათლების ფართო სოციალურ და ჰუმანისტურ ფუნქციებს.
ლიტერატურა / წყაროების მითითება
Altbach, P. G., & Knight, J. (2007). The internationalization of higher education: Motivations and realities. Journal of Studies in International Education, 11(3–4), 290–305. https://doi.org/10.1177/1028315307303542
Knight, J. (2004). Internationalization remodeled: Definition, approaches, and rationales. Journal of Studies in International Education, 8(1), 5–31. https://doi.org/10.1177/1028315303260832
Knight, J., & de Wit, H. (2018). Internationalization of higher education: Past and future. International Higher Education, 95, 2–4. https://ejournals.bc.edu/index.php/ihe/article/view/10715
Knight, J. (2012). Student mobility and internationalization: Trends and tribulations. Research in Comparative and International Education, 7(1), 20–33. https://journals.sagepub.com/doi/10.2304/rcie.2012.7.1.20
Marginson, S., & van der Wende, M. (2007). Globalisation and higher education. OECD Education Working Papers, No. 8. https://www.oecd.org/en/publications/globalisation-and-higher-education_173831738240.html
Miyagiwa, K. (1991). Scale economies in education and the brain drain problem. International Economic Review, 32(3), 743–759.
Mountford-Zimdars, A., & Sabbagh, D. (2013). Fair access to higher education: A comparative perspective. Comparative Education Review, 57(3), 359–368.
Nayyar, D. (2007). Globalisation: What does it mean for higher education? Economic and Political Weekly, 42(50), 30–35.
Stack, M. (Ed.). (2021). Global university rankings and the politics of knowledge. University of Toronto Press.
Downloads
გამოქვეყნებული
ციტირების წესი
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
