საგანგებო საფრთხეები და სტრატეგიული რისკების მართვის ასპექტები საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში

ავტორები

  • შალვა ჩუბინიძე დავით აღმაშენებლის სახელობის საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემია

საკვანძო სიტყვები:

ჯანდაცვა, რისკის მართვა, რისკი, საგანგებო მდგომარეობა, საფრთხე, სტრატეგია

ანოტაცია

გეოსტრატეგიული, ეთნო-დემოგრაფიული და ფიზიკურ-გეოგრაფიული მახასიათებლების გათვალისწინებით, საქართველო განლაგებულია უაღრესად არასტაბილურ რეგიონში და ქვეყნის ტერიტორიის 20% ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რომლისგანაც მუდმივად არსებობს შემდგომი სამხედრო აგრესიის საფრთხე. სახელმწიფო და არასახელმწიფო ორგანიზაციების კოორდინირებულ ქმედებებს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სხვადასხვა გადაუდებელ სიტუაციებში, მათ შორის, ომში, მშვიდობიანი მოსახლეობისა და სამხედრო პერსონალის დაჭრილთა, დაშავებულთა და ავადმყოფთა დროული და ეფექტური სამედიცინო დახმარებისათვის. ბევრ ქვეყნებში არსებობს რისკების დაგეგმვისა და რეაგირების მექანიზმები, რომელთა მიზანია გაურკვევლობისგან შესაძლებლობების აღმოჩენა და რეალიზაციაზე ორიენტირებული, პროაქტიული მენეჯმენტის წარმართვა. ამ მიზნით შემუშავებულია სპეციალური კანონმდებლობა, გაიდლაინები, სახელმძღვანელოები და საგანმანათლებლო პროგრამები სხვადასხვა დონის მენეჯერი პერსონალისთვის. ჩვენი ნაშრომის მიზანია საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში რისკების მართვის მიმდინარე მიდგომების, შესაბამისი კანონმდებლობისა და პერსონალის მზადყოფნის ასპექტების შესწავლა. ნაშრომში გამოვლენილია ხარვეზები უწყებათაშორის სტრატეგიულ კოორდინაციაში და წარმოდგენილია შესაბამისი რეკომენდაციები შემდგომი სამეცნიერო და პრაქტიკული სამუშაოებისთვის.

წყაროები

ვერულავა თ., ომანაძე ქ., ლაზარაშვილი თ. 2016. "ჰოსპიტალური სერვისების ანტიკრიზისული მართვის გამოწვევები საქართველოში." ეკონომისტი.

ვერულავა, თ. 2023. "კრიტიკული შემთხვევების ანგარიშგების სისტემის დანერგვის გამოწვევები საქართველოში." ეკონომისტი 123-135.

ვერულავა, თ. 2023. ჯანდაცვის პოლიტიკა. თბილის: კავკასიის უნივერისტეტი.

კაპანაძე ნ., ტატიშვილი მ., მკურნალიძე ი. 2023. "საშიში მოვლენების კლასიფიკაცირება საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით ." სტუ-ს ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტის სამეცნიერო რეფერირებადი შრომათა კრებული 117-123.

მელაშვილი ი., დავით ყიფიანი, ნათია აფხაზავა, მაგდა პოპიაშვილი, ლუკას ბორნი eds. 2020. მონაწილეობითი ბიუჯეტირების გზამკვლევი. თბილისი: გერმანიის საერთაშორისო თანამშრომლობის საზოგადოება (GIZ).

მელქაძე, თ. 2017. საგანგებო სიტუაციების მართვა. თბილისი: საგამომცემლო სახლი „ტექნიკური უნივერსიტეტი".

მენქიუ, გ. 2008. ეკონომიკის პრინციპები. თბილისი: გამომცემლობა "დიოგენე".

მთავრობა, საქართველოს. 2015. "დადგენილება - სამოქალაქო უსაფრთხოების ეროვნული გეგმის დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 09 24. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2993918?publication=0.

მთავრობა, საქართველოს. 2013. "დადგენილება - საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 02 21. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1852448?publication=0.

მთავრობა, საქართველოს. 2020-2. "ეკონომიკური საქმიანობის პრიორიტეტული დარგების განსაზღვრის მეთოდებისა და რისკის შეფასების წესის დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 02 10. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4793337?publication=0.

მთავრობა, საქართველოს. 2015. "რისკის ანალიზის ფარგლებში რისკის შეფასების, რისკის მართვისა და რისკის კომუნიკაციის პროცედურების დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 12 02. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3069235?publication=0.

მთავრობა, საქართველოს. 2017-2. "საგანგებო სიტუაციის რისკის მართვის გეგმის მომზადების წესების შემუშავების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 10 10. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3824640?publication=0.

მთავრობა, საქართველოს. 2017-1. "საქართველოს კატასტროფის რისკის შემცირების 2017-2020 წლების ეროვნული სტრატეგიისა და მისი სამოქმედო გეგმის დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 01 16. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3547798?publication=0.

მთავრობა, საქართველოს. 2013. "საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 02 22. Accessed 06 07, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1852448?publication=0.

მთავრობა, საქართველოს. 2018. "სუნელებისა და სანელებლების წარმოებასთან, გადამუშავებასა და ბაზარზე განთავსებასთან დაკავშირებით რისკის მართვის დროებითი ზომების მიღების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 02 09. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4053935?publication=0.

მთავრობა, საქართველოს. 2016. "ტექნიკური რეგლამენტის - ცოცხალი გენმოდიფიცირებული ორგანიზმების ჩაკეტილ სისტემაში გამოყენებით გამოწვეული პოტენციური საფრთხის (რისკის) შეფასების წესის დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 10 11. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3409861?publication=0.

მინისტრი-სასჯ.-პრობ. 2015-2. "ბრძანება N67." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 07 13. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2896547?publication=0.

მინისტრი-სასჯ.-პრობ. 2015-3. "ბრძნება N70." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 07 13. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2896547?publication=0.

მინისტრი-სასჯ.-პრობ. 2015-1. "მსჯავრდებულის რისკის შეფასებისა და სასჯელის აღსრულების ინდივიდუალური გეგმის შედგენის პრინციპების, წესისა და ფორმის დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 06 05. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2820641?publication=0.

მინისტრი-სასჯ.-პრობ. 2015. "საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე." ბრძანება N70. 07 13. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2896547?publication=0.

მინისტრი-სოტდშჯსდ. 2023. "ბრძანება - 2023 წლის 26 იანვრის №4/ნ ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 09 08. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/5912041?publication=0.

მინისტრი-სოტდშჯსდ. 2023. "ბრძანება - სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებელი დაწესებულებების საერთაშორისო აკრედიტაციის პირობების დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 01 26. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/5696494?publication=0.

მინისტრი-სოტდშჯსდ. 2020 -1. "სამუშაო სივრცეში რისკის შეფასების წესის დამტკიცების თაობაზე." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 01 30. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4776091?publication=0.

მინისტრი-სოფ.მეურნ. 2006. "რისკის ანალიზის ფარგლებში რისკის შეფასების და რისკის კომუნიკაციის პროცედურების დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 08 07. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/65854?publication=0.

მინისტრი-სოფ.მეურნ. 2009. "საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სურსათის უვნებლობისა და რისკის ანალიზის სამმართველოს დებულების დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 04 27. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/83422?publication=0.

მინისტრი-სშჯსდ. 2010. "ბრძანება - რისკის შეფასებაზე დაფუძნებული შერჩევითი კონტროლის სახელმძღვანელოს დამტკიცების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 11 25. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1105374?publication=0.

მინისტრი-სშჯსდ. 2012. "ბრძანება- სტაციონარულ სამედიცინო დაწესებულებაში სამედიცინო მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების და პაციენტთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფის შეფასების შიდა სისტემის ფუნქციონირების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 09 12. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1741403?publication=0.

მინისტრი-სშჯსდ. 2001. "საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის ბრძანება 419/ნ." საქართვრლოს საკანონმდებლო მაცნე. 12 05. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/53092?publication=0.

მინისტრი-ფინანსთა. 2012. "სახელმწიფო სექტორში რისკის მართვის სახელმძღვანელოს დამტკიცების თაობაზე." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 01 03. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/1546971?publication=0.

პარლამენტი, საქართველოს. 2014. "კანონი სამოქალაქო უსაფრთხოების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 06 12. Accessed 06 06, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/2363013?publication=10.

პარლამენტი, საქართველოს. 2019. "კანონი შრომის უსაფღხოების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 03 04. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/4486188?publication=2.

პარლამენტი, საქართველოს. 2018. "საქართველოს კანონი სამოქალაქო უსაფრთხოების შესახებ." საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. 07 06. Accessed 06 07, 2024. https://matsne.gov.ge/document/view/4243170?publication=9.

საბჭო, ეროვნული უსაფრთხოების. n.d. საფრთხეების შეფასების დოკუმენტი. Accessed 06 09, 2024. https://shorturl.at/Z3utV.

სებ-პრეზიდენტი. 2023. "კომერციული ბანკების საერთო ღია სავალუტო პოზიციის ლიმიტის დადგენის, გაანგარიშებისა და დაცვის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის 2006 წლის 20 ივლისის №201 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე." საქარტველოს საკანონმდებლო მაცნე. 08 04. Accessed 06 09, 2024. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/5886690?publication=0.

ყაზაიშვილი, ნ. 2019. სამედიცინო მომსახურების ხარისხის უზრუნველყოფა, მართვა და გაუმჯობესება. თბილისი: თსუ-ს გამომცემლობა.

AFC. 2020. "Future Operational Environment: Forging The Future In An Uncertain World 2035-2050." US Army Mad Scientist. 11 18. Accessed 06 07, 2024. https://rb.gy/76r9d7.

Ansell C., Torfing J. 2016. Handbook on Theories of Governance. Northampton: Edward Elgar Publishing.

ASHRM, The American Society for Health Care Risk Management. 2020. Enterprise Risk Management for Health Care, Fourth Edition. Accessed 06 07, 2024. https://www.ashrm.org/enterprise-risk-management-health-care-fourth-edition.

Benjamin, AS. 2017. Enterprise Risk and Opportunity Management. Hoboken: John Wiley & Sons, Inc.

BS-ISO. 2018. ISO 31000:2018 - Risk management — Guidelines. 02. Accessed 06 09, 2024. https://www.iso.org/standard/65694.html.

Carroll, R. 2001. Risk Management Handbook for Health Organizations. San Francisco: Jossey-Bass Inc., Publishers.

Christopher A., Torfing J. 2016. Handbook on Theories of Governance. Cheltenham, UK + Northampton, MA, USA: Edward Elgar Publishing.

Collins, T. 2006. "The Georgian healthcare system: Is it." International journal of health planning and management 297-312.

Dionne, G. 2013. "RISK MANAGEMENT: HISTORY, DEFINITION, AND CRITIQUE." Risk Management and Insurance Review (The American Risk and Insurance Association) 16: 147-166.

ESCAP. 2021. "What is good governance?" UN.ESCAP. 08 19. Accessed 06 06, 2024. https://hdl.handle.net/20.500.12870/3794.

Falta, CLD. 2022. Risk-Informed Development: Barriers and enabling factors in development cooperation in Georgia. Lund: Division of Risk Management and Societal Safety Faculty of Engineering Lund University.

Field, A. 2019. Implementing an Integrated Management System (IMS) The strategic Approach. Cambridgeshire: IT Governance Publishing Ltd.

Hiles, A. 2014. Business Continuity Management: Global. Brookfield: Rothstein Publishing.

Hubbard, DW. 2020. The Failure of Risk Management: Why It's Broken and How to Fix It. New Jersey: John Wiley & Sons, Inc. Accessed 06 09, 2024. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781119521914.

ISO. 2018. ISO 31000 – „Risk management“ . 02. Accessed 06 09, 2024. https://tinyurl.com/429ttxtr.

ISO. 2021. ISO 31000:2018 - Risk management — A practical guide. Accessed 06 09, 2024. https://www.iso.org/publication/PUB100464.html.

ISO. 2009. ISO Guide 73:2009 Risk management — Vocabulary. 11. Accessed 06 09, 2024. https://www.iso.org/standard/44651.html.

ISO. 2002. ISO/IEC Guide 73:2002 Risk management Vocabulary. Guidelines for use in standards. 01. Accessed 06 09, 2024. https://www.iso.org/standard/34998.html.

ITA-Esercito. 2019. "Future Operating Environment Post 2035 – Implications For Land Forces." General Staff of the Army - Esercito Italiano. Accessed 06 06, 2024. https://www.esercito.difesa.it/comunicazione/Le-5-Sfide/Documents/FOE-INGLESE191205.pdf.

Jones, Reed. 2019. "Continuity Planning for the Health Care Delivery System: Building Resilience within Delaware." Delaware Journal of Public Health 81-89.

Kaya, GK. 2018. "Good risk assessment practice in hospitals." ResearchGate. March. Accessed June 06, 2024. https://tinyurl.com/y5k98y74.

Kloman HF. 2011. "A Brief History of Risk Management." ResearchGate. December. Accessed 06 07, 2024. https://www.researchgate.net/publication/230538385_A_Brief_History_of_Risk_Management.

Maridashvili M., Meparishvili M., Sanikidze E. 2018. "Health Systems Management And Financial Sustainability In Georgia ." International Journal of Innovative Technologies in Social Science 1-4.

Meloy J. R., JENS HOFFMANN. 2014. International Handbook of Threat Assessment. Oxford: Oxford University Press.

MoD-ESP. 2022. Operating Envoronment 2035. Madrid: Ministerio de Defensa.

Richardson E., Nino Berdzuli. 2017. "Georgia: Health System Review 2017." Health Systems in Transition (European Observatory on Health Systems and Policies) 19 (4): 1-90.

UK-MoD. 2015. "Future Operating Environment 2035." Gov.uk. 12 14. Accessed 06 06, 2024. https://shorturl.at/LLU8X.

UK-MoD. 2014. "Global Strategic Trends - Out to 2045." Open Repository Base on International Strategic Studies. 04 29. Accessed 06 06, 2024. https://shorturl.at/dX82Q.

UNDP. 2019. "UNDP." Risk-Informed Development. May 28. Accessed 06 06, 2024. https://www.undp.org/publications/risk-informed-development.

WEF. 2023. The Global Risks Report 2023 18th Edition. Geneva: World Economic Forum.

WHO. 2023. WHO Risk Management Strategy. 05 03. Accessed 06 09, 2024. https://www.who.int/publications/m/item/risk-management-https://matsne.gov.ge/ka/document/view/5696494?publication=0.

ჩამოტვირთვები

გამოქვეყნებული

2024-07-05

როგორ უნდა ციტირება

ჩუბინიძე შ. (2024). საგანგებო საფრთხეები და სტრატეგიული რისკების მართვის ასპექტები საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში. ჯანდაცვის პოლიტიკა, ეკონომიკა და სოციოლოგია, 8(1). Retrieved from https://heconomic.cu.edu.ge/index.php/healthecosoc/article/view/7934