მიხეილ მუსხელიშვილის ფედერალისტური ხედვა და ბრიტანეთის ევროპული დილემა: ფედერალური ევროპის იდეიდან ბრექსიტამდე
საკვანძო სიტყვები:
ბრექსიტი, ბრიტანეთის სუვერენიტეტი, ევროპული ინტეგრაცია, მიშელ მუსხელი, ევროპული ფედერალიზმიანოტაცია
შესავალი: სტატია განიხილავს ქართველი მეცნიერისა და საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტის, მიხეილ მუსხელიშვილის (Michel Mouskhely; 1903–1964) ფედერალისტურ აზროვნებას ევროპული ინტეგრაციის ისტორიისა და გაერთიანებული სამეფოს ევროპულ პროექტთან ცვალებადი ურთიერთობის ფართო კონტექსტში. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა მუსხელიშვილის არადოგმატური ფედერალიზმის კონცეფციას და ევროპულ პოლიტიკურ ინტეგრაციას, ეროვნულ სუვერენიტეტსა და პოლიტიკურ ავტონომიას შორის მუდმივ დაძაბულობას. მეთოდები: კვლევა ეფუძნება ისტორიულ-შედარებით და ინტელექტუალური ისტორიის მიდგომებს. გაანალიზებულია მუსხელიშვილის თეორიული ნაშრომები ფედერალიზმის შესახებ, გასტონ სტეფანისთან ერთად მომზადებული 1948 წლის ევროპის კონსტიტუციის პროექტი, შესაბამისი ისტორიული დოკუმენტები და სამეცნიერო ლიტერატურა ევროპული ინტეგრაციისა და ბრიტანეთის ევროპული პოლიტიკის შესახებ. ანალიზი ადარებს მუსხელიშვილის ხედვას საერთო ინსტიტუტებსა და შემადგენელ სახელმწიფოებს შორის კომპეტენციების განაწილების შესახებ გაერთიანებული სამეფოს ევროპული ინტეგრაციისადმი დამოკიდებულების ისტორიულ განვითარებას. შედეგები: ანალიზმა აჩვენა, რომ მუსხელიშვილი ფედერალიზმს განიხილავდა, როგორც სხვადასხვა მმართველობით დონეს შორის პოლიტიკური უფლებამოსილებისა და კომპეტენციების განაწილების სამართლებრივ და ინსტიტუციურ სისტემას და არა როგორც შემადგენელი სახელმწიფოების გაუქმების მექანიზმს. 1948 წლის კონსტიტუციური პროექტი ამ პრინციპს გარდაქმნიდა კონკრეტულ ინსტიტუციურ ჩარჩოდ, რომლის მიზანი იყო ევროპული პოლიტიკური ერთიანობისა და ეროვნული პოლიტიკური ავტონომიის შეთავსება. ბრიტანეთის გამოცდილება განსხვავებული გზით განვითარდა: ევროპულ ინტეგრაციაში მონაწილეობის მიუხედავად, საპარლამენტო სუვერენიტეტი და ეროვნული პოლიტიკური კონტროლი კვლავ მნიშვნელოვან პრინციპებად რჩებოდა. ბრექსიტმა განსაკუთრებით მკაფიოდ წარმოაჩინა სუპრანაციონალურ ინტეგრაციასა და ეროვნულ სუვერენიტეტს შორის ეს ხანგრძლივი დაძაბულობა. დასკვნა: მუსხელიშვილის ფედერალისტური აზროვნება მნიშვნელოვან ანალიტიკურ ჩარჩოს გვთავაზობს ევროპული ინტეგრაციის ერთ-ერთი ცენტრალური პრობლემის გასააზრებლად — როგორ შეიძლება საერთო პოლიტიკური ხელისუფლების გაძლიერება ისე, რომ შენარჩუნდეს შემადგენელი სახელმწიფოების პოლიტიკური ავტონომია. ამ პერსპექტივიდან, ბრექსიტი შეიძლება განვიხილოთ არა მხოლოდ თანამედროვე პოლიტიკური გარემოებების შედეგად, არამედ ევროპულ ინტეგრაციასა და ეროვნულ სუვერენიტეტს შორის ხანგრძლივი ისტორიული დაძაბულობის ნაწილად.
ლიტერატურა / წყაროების მითითება
Butler, G., Jensen, M. D., & Snaith, H. (2016). Slow change may pull us apart: Debating a British exit from the European Union. Journal of European Public Policy, 23(9), 1278–1284. https://doi.org/10.1080/13501763.2016.1174527
Dinan, D. (2014). Europe recast: A history of European Union (2nd ed.). Lynne Rienner Publishers.
Electoral Commission. (2016). EU referendum results.
European Commission. (2020). The EU–UK Withdrawal Agreement.
European Communities. (1972). Treaty concerning the accession of the Kingdom of Denmark, Ireland, the Kingdom of Norway and the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland to the European Economic Community and to the European Atomic Energy Community. Official Journal of the European Communities, L 73, 5–204.
European Union. (2017). Notification by the United Kingdom under Article 50 of the Treaty on European Union.
Gordon, M. (2016). Brexit: A challenge for the UK constitution, of the UK constitution? European Constitutional Law Review, 12(3), 409–444. https://doi.org/10.1017/S1574019616000341
Haas, E. B. (1958). The uniting of Europe: Political, social, and economic forces, 1950–1957. Stanford University Press.
Hobolt, S. B. (2016). The Brexit vote: A divided nation, a divided continent. Journal of European Public Policy, 23(9), 1259–1277. https://doi.org/10.1080/13501763.2016.1225785
Lipgens, W., & Loth, W. (Eds.). (1988). Documents on the history of European integration: Vol. 3. The struggle for European union by political parties and pressure groups in Western European countries, 1945–1950. Walter de Gruyter.
McCormick, J. (2020). Understanding the European Union: A concise introduction (8th ed.). Red Globe Press.
Menon, A., & Salter, J.-P. (2016). Brexit: Initial reflections. International Affairs, 92(6), 1297–1318. https://doi.org/10.1111/1468-2346.12745
Moravcsik, A. (1998). The choice for Europe: Social purpose and state power from Messina to Maastricht. Cornell University Press.
Rosamond, B. (2000). Theories of European integration. Palgrave Macmillan.
Saralidze, L. (2026). Mikheil Muskhelishvili (Michel Mouskhely) at the beginnings of European federalism. Favorite Style.
Downloads
გამოქვეყნებული
ციტირების წესი
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
