სამედიცინო შემნახველი ანაბრები როგორც ჯანდაცვის დაფინანსების ინსტრუმენტი: შედარებითი ანალიზი და პოლიტიკის ვარიანტები საქართველოსთვის
საკვანძო სიტყვები:
სამედიცინო შემნახველი ანაბრები, ჯანმრთელობის შემნახველი ანგარიშები, ჯანდაცვის დაფინანსება, საყოველთაო ჯანდაცვა, ჯანმრთელობის ეკონომიკა, საქართველოანოტაცია
შესავალი: ჯანდაცვის სისტემების წინაშე მდგარი ფინანსური მდგრადობისა და მოსახლეობის ფინანსური დაცვის გამოწვევები განაპირობებს ჯანდაცვის დაფინანსების ალტერნატიული მექანიზმებისადმი ინტერესის ზრდას. სამედიცინო შემნახველი ანაბრები (Medical Savings Accounts – MSAs) წარმოადგენს ერთ-ერთ ასეთ ინსტრუმენტს, რომელიც აერთიანებს ინდივიდუალური პასუხისმგებლობისა და ჯანმრთელობის ხარჯების წინასწარი დაგროვებითი დაფინანსების პრინციპებს. კვლევის მიზანია სამედიცინო შემნახველი ანაბრების თეორიული საფუძვლების, საერთაშორისო გამოცდილებისა და საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში მათი პოტენციური გამოყენების შესაძლებლობების შეფასება. მეთოდები: კვლევა ეფუძნება ლიტერატურის ნარატიულ მიმოხილვასა და შედარებით პოლიტიკურ ანალიზს. შესწავლილ იქნა სამედიცინო შემნახველი ანაბრების თეორიული საფუძვლები, აგრეთვე სინგაპურის, ამერიკის შეერთებული შტატების, ჩინეთისა და სამხრეთ აფრიკის გამოცდილება. საქართველოს ჯანდაცვის სისტემის ანალიზი განხორციელდა არსებული სტატისტიკური მონაცემებისა და პოლიტიკის დოკუმენტების საფუძველზე. შედეგები: კვლევამ აჩვენა, რომ სამედიცინო შემნახველი ანაბრები ხელს უწყობს ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის გაძლიერებას, დანაზოგების მობილიზებასა და შედარებით მცირე და საშუალო მოცულობის სამედიცინო ხარჯების დაფინანსებას. თუმცა, საერთაშორისო გამოცდილება მიუთითებს, რომ ისინი ვერ უზრუნველყოფს საკმარის ფინანსურ დაცვას მაღალხარჯიანი და კატასტროფული დაავადებების შემთხვევაში. ყველაზე წარმატებული შედეგები მიიღწევა მაშინ, როდესაც სამედიცინო შემნახველი ანაბრები ინტეგრირებულია ჯანმრთელობის დაზღვევისა და სოციალური დაცვის მექანიზმებთან. საქართველოს შემთხვევაში მათი ფართომასშტაბიანი სავალდებულო დანერგვა შეზღუდულია დაბალი შემოსავლების, არაფორმალური დასაქმებისა და სოციალური უთანასწორობის გამო. დასკვნა: სამედიცინო შემნახველი ანაბრები არ წარმოადგენს უნივერსალური ჯანდაცვის ალტერნატივას, თუმცა შეიძლება გახდეს ჯანდაცვის დაფინანსების დამატებითი ინსტრუმენტი. საქართველოსთვის ყველაზე პერსპექტიულ ვარიანტად განიხილება ნებაყოფლობითი ჯანმრთელობის შემნახველი ანგარიშების ეტაპობრივი განვითარება, რომელიც ინტეგრირებული იქნება საყოველთაო ჯანდაცვის არსებულ სისტემასთან.
წყაროები
Ataguba, J. E., & McIntyre, D. (2018). Financing and benefit incidence in the South African health system. Health Economics, Policy and Law, 13(3–4), 325–340.
Arrow, K. J. (1963). Uncertainty and the welfare economics of medical care. American Economic Review, 53(5), 941–973.
Barr, N., & Diamond, P. (2008). Reforming pensions: Principles and policy choices. Oxford University Press.
Buchmueller, T. C., Levy, H., & Pauly, M. V. (2023). Consumer-directed health care and health savings accounts: Current evidence and policy implications. Health Affairs, 42(7), 1021–1028.
Buntin, M. B., Damberg, C., Haviland, A., Kapur, K., Lurie, N., McDevitt, R., & Marquis, M. S. (2021). Consumer-directed health care: Early evidence about effects on cost and quality. Health Affairs, 40(4), 615–623.
Council for Medical Schemes. (2023). Annual report 2022–2023. Pretoria: Council for Medical Schemes.
Cutler, D. M., & Zeckhauser, R. J. (2000). The anatomy of health insurance. In A. J. Culyer & J. P. Newhouse (Eds.), Handbook of Health Economics (Vol. 1, pp. 563–643). Elsevier.
Devenir Research. (2024). 2024 Midyear HSA market statistics and trends.
Folland, S., Goodman, A. C., & Stano, M. (2024). The economics of health and health care (9th ed.). Routledge.
Fronstin, P. (2024). Health savings accounts and high-deductible health plans: Trends and developments. Employee Benefit Research Institute.
Goodman, J. C. (2020). Priceless: Curing the healthcare crisis. Independent Institute.
Hanvoravongchai, P. (2002). Medical savings accounts: Lessons learned from international experience. World Health Organization.
Haseltine, W. A. (2013). Affordable excellence: The Singapore healthcare story. Brookings Institution Press.
International Labour Organization. (2023). World employment and social outlook 2023. Geneva: ILO.
Internal Revenue Service. (2024). Health savings accounts and other tax-favored health plans. U.S. Department of the Treasury.
Liu, G. G., & Mills, A. (2022). Health financing reform in China: Balancing individual accounts and social risk pooling. The Lancet Regional Health – Western Pacific, 24, 100462.
McGuire, T. G. (2023). Physician agency and supplier-induced demand. In S. Glied & P. C. Smith (Eds.), The Oxford handbook of health economics (2nd ed.). Oxford University Press.
McIntyre, D., Goudge, J., & Harris, B. (2017). Healthcare financing and expenditure in South Africa: Moving towards universal coverage. South African Health Review, 2017(1), 35–46.
McLeod, H., & Grobler, P. (2009). The role of medical savings accounts in South Africa's private health sector. South African Actuarial Journal, 9, 55–78.
Ministry of Health Singapore. (2024). MediShield Life 2024 Review.
Modigliani, F., & Brumberg, R. (1954). Utility analysis and the consumption function: An interpretation of cross-section data. In K. Kurihara (Ed.), Post-Keynesian economics (pp. 388–436). Rutgers University Press.
Newhouse, J. P. (1993). Free for all? Lessons from the RAND Health Insurance Experiment. Harvard University Press.
Nichols, L. M., Moon, M., & Wall, S. (2019). Consumer-directed health care and medical savings accounts: International perspectives. Health Policy, 123(8), 741–748.
OECD. (2023). Health at a glance 2023: OECD indicators. OECD Publishing.
Pauly, M. V. (1968). The economics of moral hazard. American Economic Review, 58(3), 531–537.
Phua, K. H. (2020). Singapore's healthcare financing system: Achievements and challenges. Health Systems & Reform, 6(1), e1724246.
Savedoff, W. D. (2004). Tax-based financing for health systems: Options and experiences. World Health Organization Discussion Paper Series, 4.
State Council of the People's Republic of China. (2022). Guidelines on reforming employee medical insurance individual accounts.
Thaler, R. H., & Sunstein, C. R. (2021). Nudge: The final edition. Yale University Press.
Wagstaff, A., Lindelow, M., Gao, J., Xu, L., & Qian, J. (2009). Reforming China's rural health system. World Bank Publications.
Wharam, J. F., Zhang, F., Wallace, J., Lu, C. Y., Earle, C., & Soumerai, S. B. (2022). Vulnerable populations and high-deductible health plans: Evidence from recent studies. Health Services Research, 57(2), 245–258.
World Bank. (2024). World Development Indicators.
World Health Organization. (2023). Global health expenditure report 2023.
World Health Organization. (2024). World health statistics 2024: Monitoring health for the SDGs. World Health Organization.
Wouters, O. J., & Hsu, J. (2016). Medical savings accounts: Assessing their impact on efficiency, equity and financial protection in health care. Health Economics, Policy and Law.
Yip, W., Fu, H., Chen, A. T., Zhai, T., Jian, W., Xu, R., Pan, J., Hu, M., Zhou, Z., Chen, Q., Mao, W., Sun, Q., & Chen, W. (2019). 10 years of health-care reform in China: Progress and gaps in Universal Health Coverage. The Lancet, 394(10204), 1192–1204.
Zweifel, P., Breyer, F., & Kifmann, M. (2021). Health economics (3rd ed.). Springer.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
