მტკიცებულებებზე დაფუძნებული საჯარო პოლიტიკის როლი ევროპული ინტეგრაციის პროცესში: საქართველოს გამოცდილება და გამოწვევები
საკვანძო სიტყვები:
პოლიტიკის შეფასება, საჯარო მმართველობის რეფორმა, საქართველო, ევროპული ინტეგრაცია, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შემუშავებაანოტაცია
შესავალი: ევროპული ინტეგრაცია კანდიდატი ქვეყნებისგან მოითხოვს არა მხოლოდ ეროვნული კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობასთან (acquis) ჰარმონიზაციას, არამედ ისეთი საჯარო ადმინისტრირების სისტემების გაძლიერებასაც, რომლებიც პოლიტიკის შემუშავების პროცესში სისტემატურად იყენებენ მონაცემებს, კვლევის შედეგებს, შეფასების მიგნებებსა და დაინტერესებული მხარეების ცოდნას. ამ კონტექსტში, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შემუშავება ეფექტიანი, გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული მმართველობის მნიშვნელოვანი კომპონენტია. კვლევა შეისწავლის მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის როლს საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის პროცესში და აფასებს, რამდენად შეესაბამება საჯარო პოლიტიკის არსებული მექანიზმები ევროკავშირისა და OECD/SIGMA-ს პრინციპებს. მეთოდები: კვლევაში გამოყენებულია თვისებრივი კვლევის დიზაინი, რომლის ძირითად მეთოდს დოკუმენტების ანალიზი წარმოადგენს. გაანალიზდა ევროკომისიის, OECD-ის, OECD/SIGMA-სა და საქართველოს მთავრობის ოფიციალური დოკუმენტები, მათ შორის ევროკომისიის Georgia Report 2025, OECD/SIGMA-ს Principles of Public Administration, საქართველოს საჯარო მმართველობის რეფორმის სტრატეგია 2023–2026, შესაბამისი მარეგულირებელი და მეთოდოლოგიური დოკუმენტები და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შესახებ აკადემიური ლიტერატურა. დოკუმენტები თემატური ანალიზის გამოყენებით შეფასდა ექვსი წინასწარ განსაზღვრული მიმართულებით: პოლიტიკის დაგეგმვა და უწყებათაშორისი კოორდინაცია; მონიტორინგი და შეფასება; მონაცემებისა და კვლევითი მტკიცებულებების გამოყენება; ინსტიტუციური და ანალიტიკური შესაძლებლობები; დაინტერესებული მხარეების მონაწილეობა; გამჭვირვალობა და ანგარიშვალდებულება. შედეგები: კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ საქართველოში შექმნილია მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შემუშავების მნიშვნელოვანი სამართლებრივი და ინსტიტუციური საფუძვლები, მათ შორის პოლიტიკის დაგეგმვის, მონიტორინგისა და შეფასების ერთიანი მექანიზმები, პროგრამული ბიუჯეტირება და რეგულირების ზეგავლენის შეფასება (RIA). აღნიშნული მექანიზმები ფართოდ შეესაბამება ევროკავშირისა და OECD/SIGMA-ს მიდგომებს. თუმცა, მათი პრაქტიკული განხორციელება საჯარო დაწესებულებებს შორის არათანაბარია. ძირითად გამოწვევებს წარმოადგენს ფრაგმენტირებული და არასაკმარისად ინტეგრირებული მონაცემები, ანალიტიკური შესაძლებლობების არათანაბარი დონე, უწყებათაშორისი კოორდინაციის სისუსტეები, შეფასების შედეგების შეზღუდული გამოყენება შემდგომ გადაწყვეტილებებში და დაინტერესებული მხარეების მოსაზრებების არასაკმარისი ასახვა საბოლოო პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებში. მტკიცებულებების გამოყენება შედარებით უკეთ არის განვითარებული პოლიტიკის დაგეგმვის ეტაპზე, ვიდრე მონიტორინგისა და განსაკუთრებით პოლიტიკის შეფასების ეტაპებზე. დასკვნა: მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შემუშავება მნიშვნელოვანი საფუძველია არა მხოლოდ საჯარო ადმინისტრირების ეფექტიანობის გასაუმჯობესებლად, არამედ საქართველოს ინსტიტუციური მდგრადობის, გამჭვირვალობის, ანგარიშვალდებულებისა და ევროკავშირის მმართველობის სტანდარტებთან დაახლოების გასაძლიერებლად. მთავარი გამოწვევა უკვე აღარ არის ფორმალური ინსტიტუციური ჩარჩოს არარსებობა, არამედ მისი თანმიმდევრული და ეფექტიანი განხორციელების უზრუნველყოფა პრაქტიკაში. შემდგომი პროგრესისთვის საჭიროა შედეგებზე ორიენტირებული მონიტორინგისა და შეფასების გაძლიერება, მონაცემთა ინტეგრირებული მართვა, ანალიტიკური შესაძლებლობების განვითარება, უწყებათაშორისი თანამშრომლობის გაუმჯობესება, საჯარო ინსტიტუტებსა და აკადემიურ სექტორს შორის უფრო მჭიდრო თანამშრომლობა და დაინტერესებული მხარეების უფრო შინაარსიანი მონაწილეობა.
ლიტერატურა / წყაროების მითითება
Cairney, P. (2016). The politics of evidence-based policy making. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/978-1-137-51781-4
Cairney, P., & Oliver, K. (2017). Evidence-based policymaking is not like evidence-based medicine, so how far should you go to bridge the divide between evidence and policy? Health Research Policy and Systems, 15, Article 35. https://doi.org/10.1186/s12961-017-0192-x
Davies, P. (2004, February 19). Is evidence-based government possible? [Lecture]. 4th Annual Campbell Collaboration Colloquium, Washington, DC.
European Commission. (2023). 2023 communication on EU enlargement policy (COM(2023) 690 final). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2023:690:FIN
European Commission. (2025). Georgia 2025 report (SWD(2025) 757 final). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52025SC0757
Government of Georgia. (2019, December 20). Resolution No. 629 on the approval of the rules for policy planning, monitoring and evaluation. Legislative Herald of Georgia. https://www.matsne.gov.ge/ka/document/view/4747283
Government of Georgia. (2023, February 16). Resolution No. 66 on the approval of the Public Administration Reform Strategy 2023–2026 and the Public Administration Reform Action Plan 2023–2024. Legislative Herald of Georgia. https://www.matsne.gov.ge/ka/document/view/5723982
Head, B. W. (2010). Reconsidering evidence-based policy: Key issues and challenges. Policy and Society, 29(2), 77–94. https://doi.org/10.1016/j.polsoc.2010.03.001
Head, B. W. (2016). Toward more evidence-informed policy making? Public Administration Review, 76(3), 472–484. https://doi.org/10.1111/puar.12475
Howlett, M. (2009). Policy analytical capacity and evidence-based policy-making: Lessons from Canada. Canadian Public Administration, 52(2), 153–175. https://doi.org/10.1111/j.1754-7121.2009.00070.x
Nutley, S. M., Walter, I., & Davies, H. T. O. (2007). Using evidence: How research can inform public services. Policy Press. https://doi.org/10.1332/policypress/9781861346650.001.0001
OECD. (2018). Baseline measurement report, Georgia. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/17780c0d-en
OECD. (2020). Building capacity for evidence-informed policy making: Lessons from country experiences. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/86331250-en
OECD. (2023). The principles of public administration. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/7f5ec453-en
Parkhurst, J. (2017). The politics of evidence: From evidence-based policy to the good governance of evidence. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315675008
Sanderson, I. (2002). Making sense of “what works”: Evidence-based policy making and the modernization of government. Public Policy and Administration, 17(3), 61–75. https://doi.org/10.1177/095207670201700305
Sutcliffe, S., & Court, J. (2005). Evidence-based policymaking: What is it? How does it work? What relevance for developing countries? Overseas Development Institute. https://odi.org/en/publications/evidence-based-policymaking-what-is-it-how-does-it-work-what-relevance-for-developing-countries/
Downloads
გამოქვეყნებული
ციტირების წესი
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
