მოლდოვის რესპუბლიკაში კრიპტოაქტივების შესახებ ევროკავშირის რეგულაციების დანერგვის პერსპექტივები
საკვანძო სიტყვები:
კრიპტოაქტივები, ევროპული ინტეგრაცია, მოლდოვა, ფინანსური რეგულირება, სამართლებრივი დაახლოება, მომხმარებელთა დაცვა, ფინანსური ზედამხედველობაანოტაცია
შესავალი: კრიპტოაქტივები გლობალური ფინანსური სისტემის სულ უფრო მნიშვნელოვან კომპონენტად იქცა, რამაც განაპირობა სპეციალიზებული მარეგულირებელი ჩარჩოების განვითარება, რომლებიც მიმართულია ბაზრის კეთილსინდისიერების, მომხმარებელთა დაცვის, ფინანსური სტაბილურობისა და ფულის გათეთრების წინააღმდეგ ბრძოლის მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფისკენ. ევროკავშირში კრიპტოაქტივების ბაზრების შესახებ რეგულაცია — Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA) — ადგენს ჰარმონიზებულ სამართლებრივ ჩარჩოს კრიპტოაქტივების ემიტენტებისა და მომსახურების მიმწოდებლებისთვის. მოლდოვის რესპუბლიკის ევროპული ინტეგრაციის პროცესის ფონზე, წინამდებარე სტატია შეისწავლის კრიპტოაქტივების ეროვნული მარეგულირებელი ჩარჩოს ევროკავშირის შესაბამის სტანდარტებთან დაახლოების პერსპექტივებს. მეთოდები: კვლევაში გამოყენებულია შედარებითი სამართლებრივი და პოლიტიკის ანალიზი. გაანალიზებულია MiCA-ს ჩარჩო და ევროკავშირის მასთან დაკავშირებული მარეგულირებელი ინსტრუმენტები, მოლდოვის რესპუბლიკაში მოქმედი კანონმდებლობა, კრიპტოაქტივების ბაზრის შესახებ კანონპროექტი, აგრეთვე შესაბამისი მოლდოვური და ევროპული ინსტიტუტების ოფიციალური დოკუმენტები. მარეგულირებელი და ინსტიტუციური საკითხების ინტერპრეტაციის გასამყარებლად გამოყენებულია შერჩეული აკადემიური და საექსპერტო წყაროებიც. შედეგები: ანალიზი მიუთითებს, რომ მოლდოვა თანდათან გადადის უპირატესად შემზღუდველი და ფრაგმენტული მიდგომიდან კრიპტოაქტივების სპეციალიზებული მარეგულირებელი რეჟიმის ჩამოყალიბებისკენ. კანონპროექტი მოიცავს MiCA-ს მოდელთან ფართოდ თავსებად ძირითად ელემენტებს, მათ შორის კრიპტოაქტივების მომსახურების მიმწოდებელთა ავტორიზაციასა და ზედამხედველობას, აქტივებზე მიბმული ტოკენებისა და ელექტრონული ფულის ტოკენების რეგულირებას, მომხმარებელთა დაცვის მოთხოვნებს, ბაზრის ბოროტად გამოყენების პრევენციის დებულებებს და ზედამხედველობითი ფუნქციების განაწილებას ფინანსური ბაზრის ეროვნულ კომისიასა და მოლდოვის ეროვნულ ბანკს შორის. თუმცა, კანონპროექტის პირველი მოსმენით მიღება თავისთავად არ ადასტურებს არც სრულ სამართლებრივ დაახლოებას და არც ეფექტიან განხორციელებას. მნიშვნელოვან გამოწვევებად რჩება მეორეული კანონმდებლობის შემუშავება, ზედამხედველობითი შესაძლებლობები, ინსტიტუციური კოორდინაცია, ოპერაციული მდგრადობა, ფულის გათეთრების წინააღმდეგ ბრძოლის მოთხოვნებთან შესაბამისობა, მომხმარებელთა ინფორმირებულობა და პრაქტიკული აღსრულება. დასკვნა: MiCA-ზე ორიენტირებული მარეგულირებელი ჩარჩოს ჩამოყალიბება წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს მოლდოვის ფინანსური სექტორის ევროკავშირის სტანდარტებთან დაახლოების მიმართულებით. თუმცა მისი ეფექტიანობა დამოკიდებული იქნება კანონმდებლობის საბოლოო შინაარსზე, იმპლემენტაციისთვის საჭირო ზომების მიღებაზე, ზედამხედველი ინსტიტუტების შესაძლებლობებზე და ეფექტიანი აღსრულებისა და მონიტორინგის მექანიზმების ჩამოყალიბებაზე. შესაბამისად, კვლევა ასკვნის, რომ წარმატებული დაახლოება მოითხოვს არა მხოლოდ საკანონმდებლო ტრანსპოზიციას, არამედ მდგრად ინსტიტუციურ და ოპერაციულ შესაძლებლობებსაც.
ლიტერატურა / წყაროების მითითება
Alpha Node. (2025). What is a crypto fund? The ultimate beginner’s crypto investing guide. https://alphanode.global/insights/crypto-fund-investing-guide/
Australian Taxation Office. (2026). What are crypto assets? https://www.ato.gov.au/individuals-and-families/investments-and-assets/crypto-asset-investments/what-are-crypto-assets
Brînca, M. (2026). BNM governor: Moldova’s banking system largely aligned with EU financial rules. Moldova 1. https://moldova1.md/p/78742/bnm-governor-moldova-s-banking-system-largely-aligned-with-eu-financial-rules
Canadian Securities Administrators. (2022). Types of crypto assets. https://www.securities-administrators.ca/investor-tools/crypto-assets/types-of-crypto-assets/
Central Bank of Ireland. (n.d.). Digital euro. Retrieved July 25, 2026, from https://www.centralbank.ie/financial-system/a-digital-euro
Cloudflare. (n.d.). What is cryptocurrency? Retrieved July 23, 2026, from https://www.cloudflare.com/learning/security/what-is-cryptocurrency/
Collas Crill. (2025). Crypto-asset investment structures: A primer. https://www.collascrill.com/umbraco/surface/Pdf/DownloadPDF?pageId=11036
Delegation of the European Union to the Republic of Moldova. (2026). The European Union and the Republic of Moldova. https://www.eeas.europa.eu/moldova/european-union-and-republic-moldova_en?s=223
EU4Moldova. (2026). From the Association Agreement to accession negotiations: How relations between the Republic of Moldova and the EU have evolved. https://eu4moldova.eu/en/from-the-association-agreement-to-accession-negotiations-how-relations-between-the-republic-of-moldova-and-the-eu-have-evolved/
European Central Bank. (2023). A stocktake on the digital euro. https://www.ecb.europa.eu/euro/digital_euro/progress/shared/pdf/ecb.dedocs231018.en.pdf
European Central Bank. (n.d.-a). Digital euro. Retrieved July 25, 2026, from https://www.ecb.europa.eu/euro/digital_euro/html/index.en.html
European Central Bank. (n.d.-b). Progress on the digital euro. Retrieved July 25, 2026, from https://www.ecb.europa.eu/euro/digital_euro/progress/html/index.en.html
European Commission. (2025). 2025 Enlargement Package shows progress towards EU membership for key enlargement partners. https://enlargement.ec.europa.eu/news/2025-enlargement-package-shows-progress-towards-eu-membership-key-enlargement-partners-2025-11-04_en
European Commission. (n.d.). DAC8. Retrieved July 24, 2026, from https://taxation-customs.ec.europa.eu/taxation/tax-transparency-cooperation/administrative-co-operation-and-mutual-assistance/directive-administrative-cooperation-dac/dac8_en
European Council. (2026). EU–Moldova summit, 22 June 2026. https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2026/06/22/
European Council. (n.d.). The digital euro explained. Retrieved July 25, 2026, from https://www.consilium.europa.eu/en/policies/digital-euro/
European Securities and Markets Authority. (n.d.). Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA). Retrieved July 24, 2026, from https://www.esma.europa.eu/esmas-activities/digital-finance-and-innovation/markets-crypto-assets-regulation-mica
Financial Conduct Authority. (2019). Cryptoassets: Our work. https://www.fca.org.uk/firms/cryptoassets
Kaspersky. (n.d.). What is cryptocurrency and how does it work? Retrieved July 23, 2026, from https://www.kaspersky.com/resource-center/definitions/what-is-cryptocurrency
Moldova 1. (2026). Criptoactivele vor fi reglementate prin lege specială: CNPF și BNM vor autoriza și supraveghea piața. https://moldova1.md/p/81407/criptoactivele-vor-fi-reglementate-prin-lege-speciala-cnpf-si-bnm-vor-autoriza-si-supraveghea-piata
Monroe, B. (2023). EU passes landmark crypto regulation, MiCA, in lock step after cementing decried, dreaded virtual value AML “travel rule”. Association of Certified Financial Crime Specialists. https://www.acfcs.org/eu-passes-landmark-crypto-regulation
Morari, C. (2016). European integration of the Republic of Moldova at present time: Realities and tendencies. Moldova State University Repository. https://msuir.usm.md/server/api/core/bitstreams/11806431-b857-40c9-bbf0-3df8b4c294f7/content
Munteanu, E. (2026). Criptoactivele vor fi reglementate prin lege specială: CNPF și BNM vor autoriza și supraveghea piața. Moldova 1. https://moldova1.md/p/81407/criptoactivele-vor-fi-reglementate-prin-lege-speciala-cnpf-si-bnm-vor-autoriza-si-supraveghea-piata
Murry, C. (2026). Cryptocurrency explained with pros and cons for investment. Investopedia. https://www.investopedia.com/terms/c/cryptocurrency.asp
Nastri, M. (2025). A look at the new developments in the European Union’s regulation on crypto-assets and anti-money laundering. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/388877500_A_Look_at_the_New_Developments_in_the_European_Union's_Regulation_on_Crypto-Assets_and_Anti-Money_Laundering
Radio Moldova. (2026). Republica Moldova va avea o lege dedicată pieței criptoactivelor: Trei tipuri de active și reguli noi pentru tranzacții. https://radiomoldova.md/p/81454/republica-moldova-va-avea-o-lege-dedicata-pietei-criptoactivelor-trei-tipuri-de-active-si-reguli-noi-pentru-tranzactii
Downloads
გამოქვეყნებული
ციტირების წესი
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
