საკუთარი თავის შედარება ინტერნეტში: სოციალური მედიის როლის კვლევა თვითაღქმაში
DOI:
https://doi.org/10.52340/healthecosoc.2026.10.02.12საკვანძო სიტყვები:
ციფრული კეთილდღეობა, სოციალური შედარების თეორია, თვითაღქმა, სხეულის იმიჯი, სოციალური მედიაანოტაცია
შესავალი: სოციალური მედია ცენტრალურ როლს ასრულებს ახალგაზრდების მიერ საკუთარი გარეგნობის შეფასებაში. გარეგნობაზე ორიენტირებული კონტენტის მოხმარება პირდაპირ უკავშირდება სხეულით უკმაყოფილებასა და დაბალ თვითშეფასებას. წინამდებარე კვლევა შეისწავლის სოციალური მედიის გამოყენების კავშირს სხეულის იმიჯსა და თვითაღქმასთან ქართველ ახალგაზრდებში. მეთოდოლოგია: კვლევა განხორციელდა ორეტაპიანი, შერეული მიდგომით. პირველ ეტაპზე ჩატარდა შვიდი ნახევრად სტრუქტურირებული თვისებრივი ინტერვიუ (ხუთი მომხმარებელი, ერთი ინფლუენსერი და ერთი ფსიქოლოგი), რომლებიც თემატურად დამუშავდა MAXQDA-ში. მეორე ეტაპზე, შემუშავებული რაოდენობრივი კითხვარი (Google Forms/SPSS) შეავსო საქართველოში მცხოვრებმა 120-მა აქტიურმა მომხმარებელმა. შედეგები: თვისებრივმა ანალიზმა აჩვენა, რომ გარეგნობის შედარება, გაფილტრული თვითპრეზენტაცია და ონლაინ აღიარება სხეულის აღქმის ცვლილების მთავარი დრაივერებია (ქალებში უფრო მაღალი ემოციური ინტენსივობით). რაოდენობრივმა მონაცემებმა ეს ტენდენციები დაადასტურა: რესპონდენტთა 78%-ს 18–28 წლის ახალგაზრდები და 78%-ს ქალები შეადგენდნენ. მონაწილეთა >75% დღეში 4 საათზე მეტს ატარებს სოციალურ ქსელებში, ძირითადად Instagram-სა (80%) და TikTok-ზე (69%). გამოკითხულთა 83% საკუთარ გარეგნობას სხვებს ადარებს, ხოლო 47%-ისთვის ეს გავლენას ახდენს სხეულით კმაყოფილებაზე. უკმაყოფილების მთავარ ტრიგერებად ფიტნეს-კონტენტი (44%) და ცნობილების/ინფლუენსერების პოსტები (42%) დასახელდა; 52% კი ხშირად ადარებს თავის ცხოვრებისეულ მიღწევებს სხვებისას. ამასთან, 43% პლატფორმების მოხმარების შემდეგ ნაკლებად თავდაჯერებულია, ხოლო ფოტოების რედაქტირებას შორის სხეულის ფორმების შეცვლამ (49%) ყველაზე დიდი გავლენა აჩვენა. პოზიტიური კუთხით, 56% თვალს ადევნებს „body-positive“ კონტენტს და 76% აღიარებს, რომ ციფრული შესვენება უუმჯობესებს მენტალურ მდგომარეობას, თუმცა ამას იშვიათად აკეთებენ. დასკვნა: სოციალურ მედიას გაზომვადი გავლენა აქვს ქართველი ახალგაზრდების სხეულის აღქმაზე. რადგან მხოლდ პრობლემის გაცნობიერება საკმარისი არ არის, ჯანსაღი ციფრული გარემოს შესაქმნელად აუცილებელია პლატფორმების დონის რეგულაციების, მედიაწიგნიერებისა და ინდივიდუალური გამკლავების სტრატეგიების კომბინირება.
ლიტერატურა / წყაროების მითითება
American Psychological Association. (2023). Reducing social media use significantly improves body image. Retrieved from https://www.apa.org/news/press/releases/2023/02/social-media-body-image
Cohen, R., Fardouly, J., Newton-John, T., & Slater, A. (2019). #BoPo on Instagram: An experimental investigation of the effects of viewing body positive content. New Media & Society, 21(7), 1546–1564.
Common Sense Media. (2023). Teens and mental health: How girls really feel about social media. Retrieved from https://www.commonsensemedia.org/research
Fardouly, J., Diedrichs, P. C., Vartanian, L. R., & Halliwell, E. (2015). Social comparisons on social media: The impact of Facebook on young women's body image concerns and mood. Body Image, 13, 38–45.
Fardouly, J., & Vartanian, L. R. (2024). Social media use and body image: A comprehensive review of recent findings. Body Image, 50, 102046. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2024.102046
Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117–140.
Fredrickson, B. L., & Roberts, T.-A. (1997). Objectification theory: Toward understanding women's lived experiences and mental health risks. Psychology of Women Quarterly, 21(2), 173–206.
Higgins, E. T. (1987). Self-discrepancy: A theory relating self and affect. Psychological Review, 94(3), 319–340.
Holland, G., & Tiggemann, M. (2023). Social media exposure and body dissatisfaction: New findings from experimental research. Appetite, 185, 106171. https://doi.org/10.1016/j.appet.2023.106171
Lapherashvili, S. (2025). How social media affects body image and self-perception [Research paper]. Faculty of Business and Technologies, Georgian National University SEU, Tbilisi.
National Body Confidence Coalition. (2023). How social media influences body image. Retrieved from https://nbcc.org/resources/nccs/newsletter/how-social-media-influences-body-image
Perloff, R. M. (2022). Social media use and body image disturbance: A revised theoretical perspective. Journal of Media Psychology, 34(1), 1–14. https://doi.org/10.1027/1864-1105/a000305
Pew Research Center. (2024, December 12). Teens, social media and technology 2024. Retrieved from https://www.pewresearch.org/internet/2024/04/15/teens-social-media-and-mental-health/
Tiggemann, M., & Zaccardo, M. (2023). The role of appearance comparison and self-objectification on social media. Psychology of Popular Media. https://doi.org/10.1037/ppm0000446
Downloads
გამოქვეყნებული
ციტირების წესი
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
