დიაგნოსტიკური ხარვეზები აუტოიმუნური ატროფიული გასტრიტის ენდოსკოპიურ ამოცნობაში
საკვანძო სიტყვები:
Autoimmune atrophic gastritis, autoimmune gastritis, endoscopy, diagnostic delay, gastric atrophy, biopsy protocol, image-enhanced endoscopy, artificial intelligence, gastric neuroendocrine tumor, gastric precancerous conditionsანოტაცია
შესავალი: აუტოიმუნური ატროფიული გასტრიტი წარმოადგენს ქრონიკულ იმუნომედიირებულ კუჭის დაავადებას, რომელიც ხასიათდება კორპუსის უპირატესი ოქსინტური ატროფიით, პარიეტული უჯრედების დაზიანებით, ჰიპოქლორჰიდრიით და რკინისა და ვიტამინ B12-ის შეწოვის დარღვევით. მიუხედავად იმისა, რომ ზედა გასტროინტესტინური ენდოსკოპია კლინიკურ პრაქტიკაში ფართოდ გამოიყენება, აუტოიმუნური ატროფიული გასტრიტი ხშირად გვიან დიაგნოსტირდება, როდესაც ჰემატოლოგიური, ნევროლოგიური ან ნეოპლაზიური გართულებები უკვე განვითარებულია. მოცემული სტრუქტურირებული ნარატიული მიმოხილვის მიზანია ახსნას, რატომ ჩამორჩება დაავადების ენდოსკოპიური ამოცნობა ჰისტოლოგიურ დიაგნოზს. მეთოდოლოგია: კლინიკური კვლევების, სისტემური მიმოხილვების, მეტაანალიზებისა და საერთაშორისო გაიდლაინების მონაცემების სინთეზის საფუძველზე გაანალიზდა დიაგნოსტიკური ხარვეზების დაავადებასთან, ენდოსკოპისტთან, პროცედურასთან და გაიდლაინებთან დაკავშირებული ფაქტორები. შედეგები: კვლევა აჩვენებს, რომ ადრეულ სტადიაზე დაავადება შესაძლოა გამოვლინდეს შეუმჩნეველი ან არასპეციფიკური ლორწოვანი ცვლილებებით, ხოლო პროგრესირებულ ეტაპზე ენდოსკოპიურად დაემსგავსოს *Helicobacter pylori*-თან ასოცირებულ ატროფიულ გასტრიტს. დიაგნოსტიკურ დაგვიანებას ასევე ხელს უწყობს ენდოსკოპისტების არასაკმარისი ცნობიერება, არასისტემური ბიოფსიის სტრატეგია, ინტერპრეტაციის ცვალებადობა და გაიდლაინების არათანმიმდევრულობა. გამოსახულებით გაძლიერებული ენდოსკოპია და ხელოვნური ინტელექტის სისტემები პერსპექტიული დამხმარე ინსტრუმენტებია, თუმცა ისინი ვერ ანაცვლებენ კლინიკურ ეჭვს, ხარისხიან დათვალიერებასა და სისტემურ ბიოფსიას. აუტოიმუნური ატროფიული გასტრიტი უნდა განვიხილოთ არა მხოლოდ როგორც აუტოიმუნური კუჭის დაავადება, არამედ როგორც ენდოსკოპიის ხარისხის პრობლემა. დასკვნა: ადრეული ამოცნობის გაუმჯობესება მოითხოვს მიზნობრივ სწავლებას, სტანდარტიზებულ ანგარიშგებას, რისკზე დაფუძნებულ ბიოფსიის პროტოკოლს, გაიდლაინების უკეთ ინტეგრაციას და ახალი ტექნოლოგიების რეალურ კლინიკურ გარემოში ვალიდაციას.
წყაროები
Angerilli, V., Vanoli, A., Celin, G., Ceccon, C., Gasparello, J., Sabbadin, M., De Lisi, G., Paudice, M., Lenti, M. V., Rovedatti, L., Di Sabatino, A., Bazzocchi, F., Lonardi, S., Savarino, E., Luchini, C., Parente, P., Grillo, F., Mastracci, L., & Fassan, M. (2024). Gastric carcinoma in autoimmune gastritis: A histopathologic and molecular study. *Modern Pathology, 37*(6), Article 100491. https://doi.org/10.1016/j.modpat.2024.100491
Carabotti, M., Lahner, E., Esposito, G., Sacchi, M. C., Severi, C., & Annibale, B. (2017). Upper gastrointestinal symptoms in autoimmune gastritis: A cross-sectional study. *Medicine, 96*(1), Article e5784. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000005784
Castellana, C., Eusebi, L. H., Dajti, E., Iascone, V., Vestito, A., Fusaroli, P., Fuccio, L., D’Errico, A., & Zagari, R. M. (2024). Autoimmune atrophic gastritis: A clinical review. *Cancers, 16*(7), Article 1310. https://doi.org/10.3390/cancers16071310
Cellini, M., Santaguida, M. G., Virili, C., Capriello, S., Brusca, N., Gargano, L., & Centanni, M. (2017). Hashimoto’s thyroiditis and autoimmune gastritis. *Frontiers in Endocrinology, 8*, Article 92. https://doi.org/10.3389/fendo.2017.00092
Chen, S., Xu, L., Yan, L., Li, T., Zheng, Q., Chen, Y., Qian, J., Jiang, X., Hu, Y., Shen, H., Shen, J., Zhu, Z., Hu, G., Rao, B., Chen, Y., & Chen, Y. (2024). A novel endoscopic artificial intelligence system to assist in the diagnosis of autoimmune gastritis: A multicenter study. *Endoscopy, 57*(4), 299–309. https://doi.org/10.1055/a-2451-3071
Chen, Y., Ji, X., Zhao, W., Lin, J., Xie, S., Xu, J., & Mao, J. (2025). A real-world study on the characteristics of autoimmune gastritis: A single-center retrospective cohort in China. *Clinics and Research in Hepatology and Gastroenterology, 49*(3), Article 102556. https://doi.org/10.1016/j.clinre.2025.102556
Chen, Z., Wei, D., Guan, W., Zhang, Y., Ren, Y., & Tao, Y. (2023). Incidence and risk factors for gastric cancer in patients with autoimmune gastritis: A systematic review and meta-analysis. *Frontiers in Oncology, 13*, Article 1090349. https://doi.org/10.3389/fonc.2023.1090349
Conti, L., Lenti, M. V., Di Sabatino, A., Miceli, E., Galli, G., Cazzato, M., Rondonotti, E., Neri, M., Vanoli, A., & Lahner, E. (2020). Seronegative autoimmune atrophic gastritis is less severe than seropositive autoimmune atrophic gastritis. *Digestive and Liver Disease, 52*(5), 510–515. https://doi.org/10.1016/j.dld.2020.01.007
De Block, C. E. M., De Leeuw, I. H., & Van Gaal, L. F. (2008). Autoimmune gastritis in type 1 diabetes: A clinically oriented review. *Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 93*(2), 363–371. https://doi.org/10.1210/jc.2007-2134
Dinis-Ribeiro, M., Libanio, D., Buxbaum, J., Dariusz, N., Esposito, G., Foley, K., Hassan, C., Ihara, Z., Repici, A., Sipponen, P., & Pimentel-Nunes, P. (2025). Management of epithelial precancerous conditions and lesions in the stomach (MAPS III): European Society of Gastrointestinal Endoscopy guideline update 2025. *Endoscopy, 57*(3), 284–321. https://doi.org/10.1055/a-2530-6352
Dottori, L., Bricca, L., Cingolani, S., Agostini, D., Schiavone, F. P., Palumbo, C., Lahner, E., & Annibale, B. (2024). Antral atrophy regression after *Helicobacter pylori* eradication and its impact on endoscopic diagnosis of autoimmune gastritis. *Digestive and Liver Disease, 56*(5), 801–808. https://doi.org/10.1016/j.dld.2023.11.029
Eshmuratov, A., Nah, J. C., Kim, N., Lee, H. S., Lee, H. E., Chang, H., Kim, J. M., Kim, J. S., Jung, H. C., & Song, I. S. (2019). The correlation of endoscopic and histological diagnoses of gastric atrophy. *Digestive Diseases and Sciences, 55*(5), 1364–1375. https://doi.org/10.1007/s10620-009-0906-7
Hershko, C., & Camaschella, C. (2014). How I treat unexplained refractory iron deficiency anemia. *Blood, 123*(3), 326–333. https://doi.org/10.1182/blood-2013-10-512624
Kalkan, C., & Soykan, I. (2016). Polyautoimmunity in autoimmune gastritis. *European Journal of Internal Medicine, 31*, 79–83. https://doi.org/10.1016/j.ejim.2016.01.004
Kamada, T., Maruyama, Y., Monobe, Y., & Haruma, K. (2023). Endoscopic features and clinical importance of autoimmune gastritis. *Digestive Endoscopy, 35*(3), 273–286. https://doi.org/10.1111/den.14459
Kawamura, M., Sekine, H., Ito, M., Kotachi, T., Yoshida, T., Arihiro, K., & Haruma, K. (2015). Reliability of Kimura–Takemoto classification system for endoscopic assessment of gastric mucosal atrophy: A prospective multicenter study. *Digestive Endoscopy, 27*(2), 200–207. https://doi.org/10.1111/den.12331
Kishino, T., & Nonaka, K. (2022). Endoscopic diagnosis of autoimmune gastritis: Current status, challenges, and perspectives. *Digestive Endoscopy, 34*(7), 1308–1317. https://doi.org/10.1111/den.14263
Lahner, E., Esposito, G., Zullo, A., Hassan, C., Carabotti, M., Annibale, B., & Dinis-Ribeiro, M. (2022). Differences in sex and age in autoimmune atrophic gastritis: A cross-sectional study. *Digestive and Liver Disease, 54*(3), 330–336. https://doi.org/10.1016/j.dld.2021.07.026
Lenti, M. V., Di Sabatino, A., Rugge, M., Annibale, B., & Corazza, G. R. (2020). Autoimmune gastritis. *Nature Reviews Disease Primers, 6*(1), Article 56. https://doi.org/10.1038/s41572-020-0187-8
Lenti, M. V., Miceli, E., Cococcia, S., Klersy, C., Staiani, M., Guglielmi, F., Cantu, P., Ciccocioppo, R., Ardizzone, S., Massari, A., Vecchi, M., Ferretti, F., & Di Sabatino, A. (2019). Determinants of diagnostic delay in autoimmune atrophic gastritis. *Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 50*(2), 167–175. https://doi.org/10.1111/apt.15290
Li, H., Liang, Y., Li, J., & Xu, C. (2025). Global prevalence of autoimmune gastritis: A systematic review and meta-analysis. *Journal of Gastroenterology and Hepatology*. Advance online publication. https://doi.org/10.1111/jgh.16870
Nishizawa, T., Yoshida, S., Toyoshima, A., Ushiku, T., Akahane, T., Hamamoto, Y., Saito, Y., Fujishiro, M., & Toyoshima, O. (2021). Endoscopic detection of autoimmune gastritis after successful *Helicobacter pylori* eradication. *Digestive Endoscopy, 33*(7), 1054–1061. https://doi.org/10.1111/den.13898
Rugge, M., Genta, R. M., Di Mario, F., El-Omar, E. M., El-Serag, H. B., Fassan, M., Hunt, R. H., Kuipers, E. J., Malfertheiner, P., Sugano, K., & Graham, D. Y. (2022). Gastric cancer as preventable disease. *Clinical Gastroenterology and Hepatology, 21*(12), 3257–3274. https://doi.org/10.1016/j.cgh.2022.10.012
Rokkas, T., & Ekmektzoglou, K. (2023). Current role of narrow band imaging in diagnosing gastric intestinal metaplasia: A systematic review and meta-analysis of its diagnostic accuracy. *Annals of Gastroenterology, 36*(2), 149–156. https://doi.org/10.20524/aog.2023.0784
Rustgi, S. D., Bijlani, P., & Shah, S. C. (2021). Autoimmune gastritis, with or without pernicious anemia: Epidemiology, risk factors, and clinical management. *Therapeutic Advances in Gastroenterology, 14*, 1–14. https://doi.org/10.1177/17562848211038192
Shah, S. C., Piazuelo, M. B., Kuipers, E. J., & Li, D. (2021). AGA clinical practice update on the diagnosis and management of atrophic gastritis: Expert review. *Gastroenterology, 161*(4), 1325–1332.e7. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2021.06.078
Shi, Y., Wei, N., Wang, K., Tao, T., Yu, F., & Lv, B. (2023). Diagnostic value of artificial intelligence-assisted endoscopy for chronic atrophic gastritis: A systematic review and meta-analysis. *Frontiers in Medicine, 10*, Article 1134980. https://doi.org/10.3389/fmed.2023.1134980
Soykan, I., Er, R. E., Baykara, Y., & Kalkan, C. (2025). Unraveling the mysteries of autoimmune gastritis: Clinical presentation, endoscopic and histological findings, and associated autoimmune conditions. *Turkish Journal of Gastroenterology, 36*(2), 135–144. https://doi.org/10.5152/tjg.2025.24492
Tenca, A., Massironi, S., Pugliese, D., Consonni, D., Cavalcoli, F., Cantu, P., Penagini, R., Vecchi, M., & Invernizzi, P. (2016). Proton pump inhibitors and gastro-esophageal reflux in autoimmune gastritis. *World Journal of Gastroenterology, 22*(22), 5213–5221. https://doi.org/10.3748/wjg.v22.i22.5213
Yagi, K., Nakamura, A., & Sekine, A. (2012). Characteristic endoscopic and magnified endoscopic findings in the normal stomach without *Helicobacter pylori* infection. *Journal of Gastroenterology and Hepatology, 17*(1), 39–45. https://doi.org/10.1046/j.1440-1746.2002.02665.x
Zhao, Z., Yin, Z., Wang, S., Pang, B., Chen, Q., Chen, J., & Wang, P. (2020). Meta-analysis: The diagnostic yield and safety of capsule endoscopy for *Helicobacter pylori* infection. *Journal of Gastroenterology and Hepatology, 35*(4), 537–545. https://doi.org/10.1111/jgh.14869
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
