ხვამლის მთაზე გავრცელებული შერჩეული სამკურნალო მცენარების ფარმაკოგნოსტური პროფილი და ეთნოფარმაკოლოგიური მნიშვნელობა
DOI:
https://doi.org/10.52340/healthecosoc.2026.10.02.3ანოტაცია
შესავალი: ხვამლის მთა დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კირქვიანი მასივია, რომლის ფლორა სამკურნალო მცენარეების ფარმაკოგნოსტური და ეთნოფარმაკოლოგიური კვლევის თვალსაზრისით განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს. რეგიონულ ფლორისტულ მონაცემებში აღწერილია არაერთი მცენარე, რომელთაგან ნაწილი საერთაშორისო ჰერბალურ და ფარმაკოგნოსტურ მონოგრაფიულ წყაროებში სამკურნალო მნიშვნელობის მქონე სახეობებად არის განხილული. კვლევის მიზანია ხვამლის მთის სამკურნალო მცენარეების ფლორისტული მონაცემების დაკავშირება ფარმაკოგნოსტურ და ეთნოფარმაკოლოგიურ ანალიზთან. მეთოდოლოგია: ნაშრომი წარმოადგენს წყაროებზე დაფუძნებულ მიმოხილვით კვლევას. შეფასებისთვის შეირჩა მხოლოდ ის მცენარეები, რომლებიც, ერთი მხრივ, დაფიქსირებულია ხვამლის მთის ფლორაში, ხოლო მეორე მხრივ, აღწერილია საერთაშორისო ფარმაკოგნოსტურ ან ჰერბალურ მონოგრაფიულ წყაროებში. ამ კრიტერიუმების საფუძველზე კვლევაში განხილულია ოთხი სახეობა: Achillea millefolium L., Fraxinus excelsior L., Hypericum perforatum L. და Inula helenium L. თითოეული მცენარე შეფასდა სამკურნალოდ გამოყენებული ნაწილის, ძირითადი აქტიური ნაერთების, ფარმაკოლოგიური მოქმედებების, ტრადიციული გამოყენებისა და უსაფრთხოების საკითხების მიხედვით. შედეგები: ანალიზმა აჩვენა, რომ შერჩეულ მცენარეებს განსხვავებული ფარმაკოგნოსტური პროფილი აქვთ. Achillea millefolium დაკავშირებულია საჭმლის მომნელებელი სისტემის, სპაზმოლიზური და ანთების საწინააღმდეგო მოქმედებების განხილვასთან; Fraxinus excelsior საინტერესოა ფოთლისა და ქერქის ფლავონოიდური, ტანინური და კუმარინული შემადგენლობით; Hypericum perforatum გამოირჩევა ნეიროფარმაკოლოგიური აქტივობით, მაგრამ საჭიროებს განსაკუთრებულ სიფრთხილეს ფოტოსენსიბილიზაციისა და წამალთაშორისი ურთიერთქმედებების გამო; Inula helenium პერსპექტიულია რესპირატორული, ანტიმიკრობული და ანტიოქსიდანტური კვლევის მიმართულებით. დასკვნა: ხვამლის მთის ფლორის მონაცემების დაკავშირება საერთაშორისო ფარმაკოგნოსტურ წყაროებთან შესაძლებელს ხდის კონკრეტული სამკურნალო მცენარეების უფრო მიზნობრივ და აკადემიურად დასაბუთებულ შეფასებას. თუმცა მცენარის ფლორაში არსებობა თავისთავად არ ნიშნავს მის დადასტურებულ სამკურნალო ეფექტიანობას. საჭიროა ადგილობრივი პოპულაციების ბოტანიკური დადასტურება, ფიტოქიმიური შესწავლა, ბიოაქტიურობის ლაბორატორიული შეფასება და უსაფრთხოების დეტალური ანალიზი.
წყაროები
Dzotsenidze, N. (2023). Shrub vegetation of the limestone massif of Khvamli mountain. Bulletin of the Georgian National Academy of Sciences, 17(2), 78–82.
Dzotsenidze, N. (2024). Plants Containing Essential Oils in the Flora of Khvamli and NakeraRidges. MOAMBE. Akaki Tsereteli State University Bulletin. 1(23):80-90.
Gruenwald J, Brendler T, Jaenicke C. (2007). PDR for Herbal Medicines. 4th ed. Montvale, NJ: Thomson Healthcare.
Chevallier, A. (2016). Encyclopedia of herbal medicine: 550 herbs and remedies for common ailments. Penguin.
Pirtskhalava, M., Mittova, V., Tsetskhladze, Z. R., Palumbo, R., Pastore, R., & Roviello, G. N. (2024). Georgian medicinal plants as rich natural sources of antioxidant derivatives: A review on the current knowledge and future perspectives. Current medicinal chemistry, 31(28), 4407-4424.
Kochadze, D., Latchkepiani, E., & Makharashvili, R. (2025). Traditional Georgian ethnopharmacology: Historical foundations, medicinal plant cultivation practices, and knowledge transmission pathways. Georgian Scientists, 7(2), 730-744. https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.02.69.
Kochadze, D., Latchkepiani, E., Makharashvili, R., Dolidze, N., & Asanidze, N. (2025). Medicinal Geophytes as Natural Antimicrobial Agents–An Ethnobotanical Review on the Example of Georgia. Georgian Scientists, 7(3), 454-467. https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.03.27
Kochadze, D., Latchkepiani, E., Makharashvili, R., Mgaloblishvili, N., Kuchukhidze, D., Chkhaidze, B., ... & Asanidze, N. (2025). The History of the Development of Herbalism: From Shamanism to Scientific Medicine. Georgian Scientists, 7(4), 311-325. https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.04.16
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
This journal provides immediate open access to its content on the principle that making research freely available to the public supports a greater global exchange of knowledge.
Articles published in the Health Policy, Economics and Sociology are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License. You are free to share and adapt the material for any purpose, even commercially, provided you give appropriate credit to the original author(s) and the source.
ჟურნალი უზრუნველყოფს დაუყოვნებელ ღია წვდომას მის შინაარსზე იმ პრინციპით, რომ კვლევის შედეგების საჯაროდ ხელმისაწვდომობა ხელს უწყობს ცოდნის გლობალურ გაცვლას.
ჟურნალში გამოქვეყნებული სტატიები ვრცელდება Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) ლიცენზიით. თქვენ უფლება გაქვთ გაავრცელოთ ან გამოიყენოთ მასალა ნებისმიერი (მათ შორის კომერციული) მიზნით, იმ პირობით, რომ მიუთითებთ ავტორ(ებ)ს და პირველწყაროს.
